10. Festiwal Teologii Politycznej poświęcony Józefowi Czapskiemu. Fot. Teologia Polityczna
We wtorek (13 października) w Warszawie rozpocznie się 10. Festiwal Teologii Politycznej. Poświęcony będzie pamięci i dziedzictwu Józefa Czapskiego, który został ustanowiony przez Sejm RP patronem 2026 roku
Okazją do przypomnienia dokonań Józefa Czapskiego jest przypadająca w 2026 roku 130. rocznica urodzin tego artysty i pisarza.
Czapski - ceniony członek grupy kapistów i współpracownik „Wiadomości Literackich” we wrześniu 1939 r. został powołany pod broń i pod koniec tego miesiąca trafił do niewoli na terenach anektowanych przez ZSRR.
był jednym z nielicznych więźniów obozu w Starobielsku, którym udało się uniknąć zagłady, bo niedługo przed rozpoczęciem egzekucji został przeniesiony w inne miejsce, zaś po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej i zawarciu układy Sikorski-Majski wyszedł na wolność i wstąpił do tworzonej w ZSRR armii Andersa i razem z nią przez Bliski Wschód dotarł do Włoch. Po wojnie osiadł we Francji. Współtworzył paryską „Kulturę” i aż do końca życia (w 1993 r.) mieszkał w domu, który jednocześnie był też redakcją tego pisma - w Maisons-Laffitte przy Avenue de Poissy 91.
33 lata temu zmarł Józef Czapski, malarz, dokumentator zbrodni katyńskiej, patron roku 2026
Swoje doświadczenia z pobytu w państwie Stalina opisał w książce „Na nieludzkiej ziemi”. Pod naciskiem władz PRL-u był oficjalnie „zapomniany”, jego obrazy zostały wystawione w kraju tylko dwa razy. Na fali popaździernikowej odwilży pokazano je na wystawach w Poznaniu i Krakowie.
Pamięci i dziedzictwu Józefa Czapskiego została poświęcona 10. Edycja Festiwalu Teologii Politycznej. Główne wydarzenia tej imprezy zaplanowano w Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy przy ul. Koszykowej 26/28. Wstęp na nie jest wolny, ale należy się wcześniej zarejestrować.
Jak wyjaśniają organizatorzy, tegoroczna formuła festiwalu łączy spotkania dyskusyjne, projekcję filmową oraz warsztaty ilustracyjne i filozoficzne. Wydarzenia mają służyć przybliżeniu różnych aspektów twórczości i biografii Czapskiego: jego drogi artystycznej, działalności literackiej, a także doświadczeniom wojny i emigracji.
Celem festiwalu jest też podkreślenie, że refleksje Józefa Czapskiego nad rolą sztuki, kultury i odpowiedzialności w życiu społecznym wciąż zachowały aktualność.
Pierwsze z festiwalowych wydarzeń zaplanowano na wtorek, 13 października (początek o go. 18) i poświęcone mają być twórczości malarskiej Józefa Czapskiego. W debacie na ten temat wezmą udział Agnieszka Kosińska, Katarzyna Ziemlewska i Piotr Bernatowicz.
Agnieszka Kosińska to wieloletnia kierowniczka Muzeum Czapskich, oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie, edytorka dzieł Czesława Miłosza, a także kuratorka wystaw malarstwa i dzienników Józefa Czapskiego.
Katarzyna Ziemlewska to historyk sztuki, w ramach rozprawy doktorskiej przygotowywanej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim bada plastykę dzienników Józefa Czapskiego.
Piotr Bernatowicz jest historykiem i krytykiem sztuki, kuratorem wystawy „Józef Czapski: L’Humanité / Ludzkość. Rysunek i malarstwo z kolekcji MAW”.
W programie pierwszego dnia festiwalu oprócz debaty przewidziano również projekcję filmu dokumentalnego „Józef Czapski. Świadek wieku 1896–1993” w reżyserii Andrzeja Wolskiego.
Kolejne festiwalowe wydarzenia zaplanowano na 16 października (piątek, początek o godz. 17.30), a zatytułowano je Józef Czapski. Warsztat ilustracji.
Organizatorzy chcą zwrócić uwagę na to, że Dzienniki Józefa Czapskiego to niewyczerpane źródło inspiracji dla zafascynowanych sztuką ilustratorską. W ramach festiwalowych warsztatów uczestnicy razem z prowadzącymi zapoznają się z uniwersum dzienników Czapskiego i z wybranymi technikami ilustracyjnymi, aby następnie wykonać własne ilustracje czerpiące z różnorodności prac Józefa Czapskiego. Wszystkie materiały plastyczne będą zapewnione na miejscu.
Warsztaty poprowadzić ma Michał Strachowski – artysta i grafik związany z Teologią Polityczną oraz Natalia Szerszeń – redaktor Teologii Politycznej, doktorantka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, popularyzatorka sztuki.
Trzecia odsłona festiwalu – w poniedziałek (19 października) poświęcona ma być Józefowi Czapskiemu – pisarzowi.
Organizatorzy zaplanowali panel dyskusyjny (początek o godz. 18) poświęcony literackiej twórczości Józefa Czapskiego: przede wszystkim jego monumentalnym dziennikom oraz eseistyce, a także wspomnieniom z czasów wojny.
Uczestnikami dyskusji mają być Paweł Rodak, Radosław Romaniuk i Dariusz Gawin.
Paweł Rodak – kulturoznawca, profesor w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, a także redaktor tomu zbiorowego Czapski – rówieśnik XX wieku (2026) i współredaktor i współautor francuskojęzycznej publikacji naukowej Józef Czapski. Itinéraires de vérité (2020).
Radosław Romaniuk jest literaturoznawcą i eseistą, edytorem dzienników, esejów, listów, przekładów poetyckich i wierszy Jarosława Iwaszkiewicza, Konstantego A. Jeleńskiego i Czesława Miłosza, Od 2021 publikuje podcast „Pełnia Literatury. Nocny podcast literacki”.
Dariusz Gawin – historyk idei, publicysta. Wicedyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego, szef Instytutu Starzyńskiego. Kierownik Zakładu Społeczeństwa Obywatelskiego w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Zajmuje się historią polskiej myśli politycznej i społecznej, filozofią polityczną, problematyką związaną z polityką historyczną.
Czwarta i ostatnia odsłona festiwalu odbędzie się 21 października (w środę, początek o godz. 18). Organizatorzy zaplanowali w jej ramach warsztaty z filozoficznego czytania literatury. Podczas warsztatów uczestnicy wspólnie z dr. Tomaszem Herbichem będą zadawać analizowanemu tekstowi pytania filozoficzne oraz podyskutują nad możliwymi odpowiedziami na te pytania. Czapski to dla takiej filozoficznej lektury autor szczególnie wdzięczny, świadek XX-wiecznych kataklizmów, a zarazem przenikliwy eseista i uważny czytelnik dzieł innych twórców.
Zapisanym uczestnikom warsztatów zostaną przesłane lektury.
Festiwalowi towarzyszyć będzie wystawa „Józef Czapski – L’Humanité / Ludzkość” w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej przy ul. Dziekania 1. 17 października (w sobotę o godz. 13) zaplanowano tam oprowadzanie kuratorskie. Po zgromadzonych w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej rysunkach i obrazach Józefa Czapskiego oprowadzać będzie Piotr Bernatowicz.
Uwaga! Obowiązuje bilet wstępu do Muzeum (35 zł normalny, 25 zł ulgowy).
Szczegółowe informacje o festiwalu na stronie Teologii Politycznej.
Patronat medialny nad Festiwalem objął serwis dzieje.pl (PAP)
kr/
