Jerzy Giedroyć uczył nas szacunku dla kultury ukraińskiej - powiedział Adam Michnik, który w odebrał w czwartek w Lublinie Nagrodę Specjalną im. Jerzego Giedroycia ustanowioną przez Senat Uniwersytetu Marii Curie -Skłodowskiej.
- Już ponad 30 lat Adam Michnik redaguje „Gazetę Wyborczą”, przedstawiając w niej takie punkty widzenia, światopoglądy i projekty polityczne, które nawiązują do myśli Giedroycia i które z tą myślą mają wspólny mianownik, że ciągle jesteśmy w wizji Polski niepodległej, w wizji Polski demokratycznej, w wizji Polski, na którą czekamy – powiedziała dziennikarzom sekretarz Kapituły Nagrody im. Jerzego Giedroycia prof. Iwona Hofman.
Kapituła nagrody uhonorowała Michnika za to, że podobnie jak Giedroyć, „redaguje Polskę i Polaków” i podobnie jak Giedroyciowi, chodzi mu o Polskę lepszą - niepodległą, przyjazną wobec swoich sąsiadów, nowoczesną, „stanowiącą trwałe ogniwo wspólnoty europejskiej”, demokratyczną, sprawiedliwą dla wszystkich swoich obywateli. „Właściwie, przez cały ten czas, który obejmował pracę Jerzego Giedroycia i obejmuje działania Adama Michnika, chodzi nam wszystkim o Polskę, jakiej jeszcze nie było i dlatego tak ważne jest jej nieustanne redagowanie”- napisał w uzasadnieniu przyznania nagrody prof. Andrzej Mencwel.
Nagrodę wręczył Michnikowi prorektor UMCS prof. Zbigniew Pastuszak.
Adam Michnik: głos inteligencji zawsze jest mniejszościowy - w czasach KOR-u i dziś
Adam Michnik, który znał osobiście Jerzego Giedroycia, redaktora naczelnego paryskiej „Kultury”, powiedział dziennikarzom, że to był najwybitniejszy redaktor w historii polskich mediów w XX w. i niezwykły wizjoner. – To był człowiek wielkiego wymiaru, obrońca takiej Polski, w której nie będą dominowały ksenofobia, nienawiść, pogarda dla innych, demagogia, kłamstwo, przemoc - powiedział Michnik.
Jego zdaniem Giedroyc był „piastunem najcenniejszych wartości kultury polskiej” i wychowawcą kilku pokoleń polskich demokratów. - On uczył nas szacunku dla kultury ukraińskiej. Tłumaczył nam, że Polska nie graniczy z Rosją, tylko z Ukrainą, Litwą i Białorusią. Uczył nas rozumienia tych kultur, tych świadomości narodowych i uczył nas jednocześnie, że nie wolno podlegać tej polskiej wizji narodu stale męczeńskiego, narodu ofiar – dodał.
O spotkaniu z Jerzym Giedroyciem Michnik mówił też w rozmowie z PAP z okazji swoich 80 urodzin. Giedroyc, jak tłumaczył, uświadomił mu odrębność Ukraińców od Rosjan. - Opowiadał mi o niepodległej Ukrainie i o tym, że Kijów to ukraińskie miasto. Dla mnie to brzmiało jak bajka o żelaznym wilku, bo wszyscy uważali, że to jest Rosja. Po tym widać przenikliwość Giedroycia, jego mądrość i wyobraźnię polityczną - mówił Michnik.
Podkreślił, że Giedroyc inspirował go do nieustępliwości w ważnych sprawach. - Najpierw cię będą za to wyzywać i hejtować, a później szanować – właśnie dlatego, że zrobiłeś to wbrew powszechnemu odczuciu. Giedroyc uznał, że Wilno i Lwów należą się Litwinom i Ukraińcom. I że Polacy tam już nigdy nie wrócą. Emigracyjni czytelnicy wymawiali mu za to prenumeraty, ale pismo przetrwało — powiedział Michnik.
Nagroda im. Jerzego Giedroycia została ustanowiona przez Senat UMCS i jest przyznawana od 2001 r. autorom publikacji, które podejmują badania nad dziedzictwem paryskiej „Kultury” lub za twórczą kontynuację przesłania Giedroycia. W tym roku otrzymał ją dr Jacek Kołtan za książkę „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”.
Michnik: zawsze trzeba władzy patrzeć na ręce
Adam Michnik — współzałożyciel i redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”, historyk, eseista, publicysta polityczny. Od lat 60. jeden z czołowych organizatorów demokratycznej opozycji, m.in. działacz studencki pokolenia ’68, członek Komitetu Obrony Robotników, doradca pierwszej „Solidarności”. Wielokrotnie zatrzymywany, aresztowany i więziony, w stanie wojennym internowany. Negocjator strony opozycyjnej podczas obrad Okrągłego Stołu. Po 1989 r. poseł na Sejm. Kawaler Orderu Orła Białego. Autor wielu książek, m.in. „Kościół, lewica, dialog”, „Cienie zapomnianych przodków” czy „Z dziejów honoru w Polsce. Wypisy więzienne”. Ostatnio ukazał się wywiad rzeka, którego udzielił Jarosławowi Kurskiemu, pt. „Adam, syn Ozjasza”.
Jerzy Giedroyc urodził się 27 lipca 1906 r. w Mińsku. Był redaktorem, wydawcą, jednym z najważniejszych twórców koncepcji politycznych w XX wieku. W latach 30. skupił wokół prowadzonych przez siebie czasopism „Bunt Młodych" i „Polityka" wybitniejszych autorów młodego pokolenia. W 1946 r. założył Instytut Literacki, wydający czasopisma „Kultura” i „Zeszyty Historyczne” oraz serię książek „Biblioteki Kultury". Siedziba Instytutu w podparyskim Maisons-Laffitte była przez kilkadziesiąt lat centrum życia intelektualnego i kulturalnego emigracji polskiej. Publikacje wydawane i przemycane do rządzonego przez komunistów kraju stanowiły alternatywę dla PRL-owskiej propagandy.
Giedroyć przeciwstawiał się systemowi rządów panujących w powojennej Polsce. Za propagowanie idei wolności, demokracji i pluralizmu politycznego stał się jednym z najbardziej cenzurowanych publicystów. Był zwolennikiem dialogu i współpracy z Litwinami, Białorusinami i Ukraińcami. Zmarł 14 września 2000 r. Maisons-Laffitte. (PAP)
ren/ aszw/
