Pomnik ofiar ludobójstwa (zbrodni wołyńskiej). Fot. PAP/Albert Zawada
Mszą w Katedrze Polowej WP oraz uroczystościami przed pomnikami Ofiar Ludobójstwa i 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK zostanie w sobotę (11 lipca) w stolicy uczczony Narodowy Dzień Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
Współorganizatorami stołecznych obchodów są Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Instytut Pamięci Narodowej.
Rozpocznie je przed południem msza św. w Katedrze Polowej Wojska Polskiego sprawowana w intencji ofiar ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej oraz poległych, zmarłych i żyjących żołnierzy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.
Krwawa niedziela z 11 lipca 1943 r. była punktem kulminacyjnym zbrodni wołyńskiej
W południe zaplanowano uroczystości przed Pomnikiem Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województw południowo–wschodnich w latach 1942–1947 na Skwerze Wołyńskim na Żoliborzu. Ich częścią ma być wspólna modlitwa, apel pamięci oraz ceremonia złożenia wieńców.
Później wiązanki zostaną złożone również przed znajdującym się obok Pomnikiem 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.
Jednym z punktów obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa jest oddolna inicjatywa Stowarzyszenia Pojednanie Polsko-Ukraińskie pod przewodnictwem Karoliny Romanowskiej. Po raz pierwszy w historii oficjalna, kilkunastoosobowa delegacja obywateli Ukrainy – w tym uchodźców wojennych oraz osób mieszkających w Polsce – złoży wspólny wieniec pod Pomnikiem Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Warszawie. Jak podkreślają organizatorzy, celem tej akcji, odbywającej się pod hasłem „UPA nie jest naszym bohaterem”, jest publiczne potępienie zbrodni i odcięcie się od nacjonalistycznej ideologii. Ma to być realny krok w stronę autentycznego pojednania obu narodów i odebrania rosyjskiej propagandzie argumentów do wzniecania polsko-ukraińskich konfliktów.
Terminem „zbrodnia wołyńska” określa się mordy popełniane na cywilnej ludności polskiej dawnych Kresów Wschodnich przez członków ukraińskich organizacji zbrojnych. Do zdarzeń dochodziło przede wszystkim na Wołyniu, ale też w Małopolsce Wschodniej oraz na terenie obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego. Miało to miejsce w czasie, gdy tereny te znajdowały się pod okupacją niemiecką, a także w początkowym okresie po przetoczeniu się frontu i ustanowieniu nowej granicy państwowej.
Kulminacyjnym momentem zbrodni wołyńskiej była tzw. krwawa niedziela - 11 lipca 1943 r. Tego dnia oddziały UPA zaatakowały ok. 150 miejscowości (według innych źródeł - 99) na Wołyniu. W części tych ataków dobrowolnie lub pod przymusem brała też udział ukraińska ludność cywilna.
Według szacunków polskich historyków zginęło ok. 100 tys. Polaków, przede wszystkim kobiet, dzieci i osób starszych, a tysiące innych pod presją opuściło swoje rodzinne strony.
Dla upamiętnienia ofiar zbrodni wołyńskiej Sejm RP w 2025 r. ustanowił 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Jak podkreślono w ustawie z 4 czerwca 2025 r. „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”. (PAP)
Materiał wideo dostępny na https://wideo.pap.pl/pap-media,101/ipn-o-obchodach-83-rocznicy-zbrodni-wolynskiej,93200 oraz na https://wideo.pap.pl/pap-media,101/ipn-o-obchodach-83-rocznicy-zbrodni-wolynskiej-,93201?previewHash=ad3d90a0e702a6960c024c3e952ccfc7
akn/ miś/
