Członkowie szwedzkiego zespołu Abba na placu Zamkowym podczas spaceru po Starym Mieście w Warszawie. Rok 1976. Fot. PAP/Ireneusz Radkiewicz
W historii PRL tylko dwie największe wówczas gwiazdy muzyczne odwiedziły Polskę. Pierwszy był zespół Rolling Stones w 1967 r., drugi - ABBA jesienią 1976 r. Właśnie mija 50 lat od dnia, gdy szwedzki kwartet wystąpił w polskiej telewizji, w popularnym w latach 70. programie „Studio 2”.
Kulisy przyjazdu zespołu ABBA do Polski owiane są tajemnicą. Trudno dociec, jak było naprawdę. W końcu do pogrążonego w kryzysie gospodarczym kraju zawitała gwiazda, na której występ nie mogły sobie pozwolić o wiele bogatsze telewizje. Ile w rzeczywistości kosztowała ta wizyta i skąd właściwie wzięły się na nią środki?
Relację z przyjazdu Szwedów do Polski przygotowała Telewizja Polska. Głównym jej elementem był wywiad przeprowadzony z muzykami na pokładzie samolotu. Jedno z pytań dotyczyło wysokości honorarium. Odpowiedział na nie Stig Anderson, menedżer zespołu: „Mamy tak wielu fanów w Polsce, że pomyśleliśmy, żeby tu przyjechać i zrobić ten program telewizyjny. Nie bierzemy za to żadnych pieniędzy”. Honorarium muzyków nie było jednak jedynym kosztem, plotki mówiły o ogromnych wydatkach, jakie poniosła telewizja na scenografię i obsługę wizyty zespołu.
ABBA przyleciała do Polski specjalnie wyczarterowanym samolotem 7 października 1976 r. Wokalistka zespołu Agnetha Fältskog przyleciała dzień wcześniej ze swoim ojcem. Jej ówczesny mąż, a zarazem członek ABB-y Björn Ulvaeus tłumaczył w TVP: „Mamy trzyipółletnią córkę, dlatego ze względów bezpieczeństwa staramy się latać osobnymi samolotami – na wypadek katastrofy”.
Na prezentowanej fotografii, wykonanej w październiku 1976 r. przez Ireneusza Radkiewicza, widać zespół ABBA podczas spaceru po warszawskiej Starówce. Przez cały czas muzykom towarzyszyła cywilna ochrona i eskorta milicji oraz duża grupa dziennikarzy z Polski i zagranicy. Oprócz występu w telewizji i spaceru po Warszawie zorganizowano również konferencję prasową.
Wiedza o naszym kraju i wewnętrznej sytuacji wśród dziennikarzy i muzyków była niewielka. Zachodni reporterzy byli zdziwieni, że w polskich sklepach nie można dostać płyt ABB-y. Agnetha Fältskog poszła na zakupy do Domów Centrum. Po tym doświadczeniu powiedziała: „Wiedziałam, że Polska to ubogi kraj, ale nie wiedziałam, że jest tu tak źle. Ludzie są niesamowicie mili, ale zdaje się, że żyją bardzo skromnie”.
Fotografię można zobaczyć tu: https://skroc.pl/pNPniYp
Subskrybenci serwisu PAP mogą pobrać tę fotografię bezpłatnie do zilustrowania tego tekstu.
ABBA przyjechała do Warszawy promować album „Arrival”, który miał zostać wydany 11 października 1976 r. Wystąpiła tylko raz, w telewizji, w popularnym w latach 70. programie „Studio 2”. Koncert nagrano 7 października 1976 r., ale widzowie mogli go obejrzeć dopiero kilka tygodni później, w sobotę 13 listopada. Na trwający 46 min występ złożyło się osiem piosenek: „SOS”, „My Love, My Life”, „Dancing Queen”, „When I Kissed the Teacher”, „Knowing Me Knowing You”, „Fernando”, „Tiger”, „Money Money Money”. Na bis zespół zaśpiewał jeszcze raz „Fernando”. Piosenki „Arrival” i „Waterloo” pojawiły się w relacji z przyjazdu zespołu.
Scenografia w studiu telewizyjnym składała się z wysokich schodów wyłożonych folią, po których schodził zespół. W tle umieszczono duże, przestrzenne litery „ABBA” i „STUDIO 2” (leżące na ziemi, służące za podest). Przezroczysta folia była znaczącym elementem scenografii. Wokół tak zainscenizowanej sceny znajdowało się kilkadziesiąt osób tańczących w rytm wyśpiewywanych piosenek. Autorami scenografii byli Teresa Rużyłło i Wiesław Olko.
W umowie dotyczącej występu ABB-y w telewizji był zapis, że zespół ma prawa do sprzedaży tego programu w krajach poza blokiem wschodnim. Sprzedaż w krajach socjalistycznych Europy Środkowo-Wschodniej mogła realizować TVP. W kolejnych latach program zatytułowany „ABBA w Polsce” został wyemitowany w telewizji w Australii (28 kwietnia 1978 r. i 23 lutego 1980 r.) i Związku Radzieckim (10 czerwca i 24 listopada 1978 r.). W Polsce kanał TVP Kultura przypomniał go w lutym 2008 r.
ABBA swoją wielką karierę rozpoczęła od zwycięstwa w Eurowizji w 1974 r. Zaśpiewała tam po angielsku piosenkę „Waterloo”, która stał się jej pierwszym wielkim przebojem. Po tym sukcesie zespół wyruszył w pierwszą trasę koncertową po Europie.
W 1976 r. ABBA miała już status „supergwiazdy”. Sprzedaż płyt liczona była milionach egzemplarzy. Szwedzki kwartet wszedł na czołowe miejsca list przebojów w Europie, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Ameryce Południowej i pozostawał tam przez wiele miesięcy. Kolejne lata były bardzo intensywne, co wpłynęło na ogromne zmęczenie, konflikty i finalnie rozwiązanie zespołu w grudniu 1982 r. Później członkowie grupy realizowali kariery solowe. Mimo że zespół już nie istniał, jego dorobek artystyczny z lat 1974-1982 był publikowany i wykorzystywany w różnej formie. Do dziś ABBA jest jednym z najlepiej sprzedających się zespołów wszech czasów. Sprzedaż płyt przekroczyła 380 milionów egzemplarzy. Liczby odtworzeń utworów ABB-y na internetowych platformach na całym świecie liczone są w miliardach.
Archiwum Fotograficzne Polskiej Agencji Prasowej liczy około 20 milionów zdjęć i wciąż wzbogaca się o nowe kolekcje. Jego zasoby sięgają lat 20. XX wieku i stanowią ważną część dziedzictwa narodowego. Zatrzymane w kadrach obrazy rejestrują każdy aspekt życia społecznego, politycznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego na przestrzeni ostatnich 100 lat.
Profesjonalna digitalizacja zasobów fotograficznych PAP umożliwia szeroki do nich dostęp przez stronę PAP (https://fotobaza.pap.pl/). Nad prawidłową identyfikacją oraz szczegółowym opisem zdjęć pracuje zespół specjalistów, przeglądając materiały źródłowe w czytelniach i archiwach. Klienci są na bieżąco informowani o nowych zdjęciach w Bazie Fotograficznej PAP.
Tomasz Szczerbicki (PAP)
szt/ miś/
