Dzieci podczas Wielkiego Głodu, wieś Trifăuți, powiat Soroca, 1947 r. Biblioteka zdjęć, kolekcja Raskina. Źródło: Narodowa Agencja Archiwów Republiki Mołdawskiej
W piątek przy Krakowskim Przedmieściu 34 w Warszawie, obok kościoła Wizytek, otwarto plenerową wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946-1947” - poinformowano na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Ekspozycja przypomina o jednej z największych, a wciąż mało znanych tragedii powojennej Europy - katastrofie humanitarnej, która pochłonęła ok. 200 tys. mieszkańców Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
W otwarciu wystawy wzięli udział podsekretarz stanu w MKiDN Sławomir Rogowski oraz sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury Mołdawii Corneliu Cirimpei.
„Pamięć jest częścią dziedzictwa. Przywracając ją, przywracamy głos ludziom, których totalitaryzm chciał pozbawić nie tylko życia i wolności, ale także miejsca w historii. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii w latach 1946-1947 był katastrofą humanitarną, która pochłonęła ogromną liczbę ofiar. Za statystykami kryją się jednak konkretni ludzie i rodziny - dzieci, które traciły rodziców, rodzice, którzy nie byli w stanie nakarmić swoich dzieci, całe społeczności postawione na granicy biologicznego przetrwania” - powiedział podczas otwarcia ekspozycji podsekretarz stanu w resorcie kultury, Sławomir Rogowski.
„Wystawa, którą dziś otwieramy, przypomina nam, że nie była to wyłącznie katastrofa spowodowana suszą i powojennym niedostatkiem - jej dramatyczna skala była także ewidentną konsekwencją polityki władz sowieckich. Dla nas, Polaków, doświadczenie Mołdawian i innych narodów poddanych sowieckiej dominacji nie jest historią odległą - doświadczyliśmy działania tego samego totalitarnego systemu represji, deportacji i strachu” – zaznaczył.
Jak podkreślono, głód, który w latach 1946-1947 dotknął Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką, należy do największych katastrof humanitarnych powojennej Europy, a mimo to pozostaje niemal nieobecny w polskiej świadomości. „Susza i nieurodzaj pogłębiły kryzys żywnościowy, jednak nie wyjaśniają jego skali. Decydujące znaczenie miała polityka władz sowieckich, które mimo dramatycznej sytuacji ludności egzekwowały obowiązkowe dostawy żywności. W rezultacie kryzys przerodził się w katastrofę społeczną, która doprowadziła do śmierci ok. 200 tys. mieszkańców republiki” - napisano na stronie MKiDN.
Wyjaśniono, że zwiedzający ekspozycję zobaczą dokumenty dotyczące obowiązkowych dostaw i konfiskat żywności, kartki żywnościowe, tajne raporty władz opisujące skalę głodu i śmiertelności, a także wykazy dodatkowych racji żywnościowych przyznawanych przedstawicielom partyjnej nomenklatury.
Wystawę uzupełniają fotografie, dokumenty dotyczące losu osieroconych dzieci i funkcjonowania domów dziecka oraz relacje świadków i ocalałych, pokazujące głód z perspektywy osób, które go doświadczyły. Prezentowane materiały pochodzą, m.in z Narodowego Muzeum Historii Mołdawii, Narodowej Agencji Archiwów, Muzeum Historii Wsi Avdarma oraz Archiwum Rejonowego w Ceadîr-Lunga.
Wystawa powstała w ramach Laboratorium Lemkina - wspólnego projektu Centrum Mieroszewskiego i Instytutu Pileckiego. (PAP)
gj/ aszw/
