Śmiłowo, 1.09.2025. Tablica pamiątkowa na kościele pw. św. Małgorzaty Panny i Męczennicy i Matki Bożej Szkaplerznej w Śmiłowie k. Piły. Fot. PAP/Tytus Żmijewski
Wielkopolski żołnierz Piotr Konieczka mógł być pierwszym bohaterem II wojny światowej; w nocy 1 września 1939 r. zginął podczas niemieckiego ataku na urząd celny w Jeziorkach, na dawnej niemiecko-polskiej granicy. Żołnierz osłaniał odwrót załogi urzędu.
We wtorek przy jego grobie w Śmiłowie w powiecie pilskim (Wielkopolskie), oraz w miejscach pamięci w Jeziorkach i w Zelgniewie - miejscowościach dawniej położonych przy granicy między II Rzecząpospolitą a III Rzeszą - hołd bohaterowi oddadzą przedstawiciele władz centralnych i samorządowych.
Pamięć żołnierza a także strażników granicznych, którzy oddali życie walcząc z Niemcami uczczą w również uczniowie działającej w Śmiłowie, jedynej w Polsce szkoły podstawowej im. Straży Granicznej II Rzeczypospolitej.
Przed rokiem bohater został uhonorowany awansem na podporucznika. Patent oficerski rodzinie bohatera wręczył podczas uroczystości w Śmiłowie wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Zgodnie z jego zapowiedzią ppor. Konieczka został w listopadzie 2025 r. patronem 100. Batalionu Łączności.
Kapral Piotr Konieczka, który zginął bohatersko 1 września 1939 r., wciąż czeka na godny pochówek
Piotr Konieczka był żołnierzem rezerwy, służył w plutonie wzmocnienia placówki Straży Granicznej w Jeziorkach (Komisariat SG Kaczory). Gdy 1 września 1939 r. około godz. 1 urząd celny zaatakowali Niemcy, osłaniał odwrót załogi, strzelając z ręcznego karabinu maszynowego. Według przekazów, w trakcie wymiany ognia żołnierz został postrzelony, rannego Niemcy zabili kolbami.
O świcie świadkiem przewożenia zwłok Konieczki oraz zamordowanego tej samej nocy strażnika SG Szczepana Ławniczaka był niemiecki oficer. W pewnym momencie Niemiec miał oddać honory polskiemu kapralowi i powiedzieć: to był bohater. Piotr Konieczka i Szczepan Ławniczak spoczywają obok siebie na cmentarzu w Śmiłowie.
Zdaniem historyków o tym, że śmierć Konieczki nastąpiła w trakcie działań wojennych, świadczy fakt, że po ataku Niemcy nie wrócili za granicę, tak jak to było w przypadku prowokacji. Nie jest więc wykluczone, że Konieczka jest pierwszym żołnierzem poległym w czasie II wojny światowej i pierwszym jej bohaterem.
Piotr Konieczka urodził się 29 kwietnia 1901 r. w Czarżu (woj. kujawsko-pomorskie). W latach 20. wraz z rodziną przeniósł się do Wielkopolski. Z żoną kupili gospodarstwo rolne w Brodnej. W podlegającej komisariatowi SG w Kaczorach placówce Jeziorki służył w plutonie wzmocnienia od lata 1939 roku.
Piotr Konieczka, uznawany za pierwszego bohatera II wojny światowej, pośmiertnie awansowany na podporucznika
W 2009 roku w Jeziorkach odsłonięto obelisk upamiętniający żołnierza. Napisano na nim: "broniąc polskiego urzędu celnego w Jeziorkach i ojczystego progu, jako pierwszy w Wielkopolsce poległ śmiercią bohatera".
W 2010 r. prezydent Bronisław Komorowski zdecydował o pośmiertnym uhonorowaniu kaprala Piotra Konieczki Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Konieczkę upamiętnia też m.in. krzyż i kamień umieszczony niedaleko miejsca, gdzie znajdował się urząd celny. W Kaczorach bohater znalazł się na okolicznościowym muralu.
Przedwojenna, niemiecko-polska granica liczyła w północnej części Wielkopolski ok. 120 km. Strzegło jej siedem komisariatów SG. Siedziba placówki SG w Jeziorkach mieściła się w centrum wsi, a nieistniejący budynek urzędu celnego przy drodze Piła - Bydgoszcz. (PAP)
