Barwny korowód na Gwarkach w Tarnowskich Gorach. Fot. PAP/Andrzej Grygiel
W Tarnowskich Górach w czwartek rozpoczną się tradycyjne Gwarki - odbywające się od kilkudziesięciu lat święto miasta, które przyciąga tysiące mieszkańców Górnego Śląska. W tym roku, z okazji obchodzonego właśnie 500-lecia Tarnowskich Gór, Gwarki potrwają cztery zamiast, jak zazwyczaj, trzy dni.
Gwarki to jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalno-historycznych w regionie oraz jedno z najbardziej rozpoznawalnych świąt miejskich w Polsce. Centralnym punktem imprezy jest historyczny Pochód Gwarkowski, który w 2024 r. został wpisany na „Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego”.
Z okazji jubileuszu 500-lecia, w tym roku Gwarki potrwają cztery, a nie jak zwykle trzy dni. Na tarnogórskim rynku zaprezentują się zarówno lokalni artyści, jak i znane w całym kraju gwiazdy.
Wystąpią m.in.: orkiestry dęte, 300 Chórzystów, oraz zespoły Dżem, Bajm i Oberschlesien. Na scenie ustawionej na Rynku zaplanowano także koncert artystów Filharmonii Śląskiej z utworem pt. „Symfonia wody”, przygotowanym specjalnie na 500-lecie przez Adama Wesołowskiego. Na mniejszej scenie, przy Tarnogórskim Centrum Kultury, powstanie strefa dla rodzin z dziećmi, pełna atrakcji, warsztatów i działań animacyjnych. Jubileuszowe Gwarki dopełnią liczne wydarzenia towarzyszące, organizowane w różnych częściach miasta.
Gwarki to jedno z najbardziej znanych świąt miejskich w kraju. Nawiązują do „zabaw i komedyj” organizowanych podczas jarmarków miejskich. Od 1561 r. jeden z nich odbywał się właśnie na początku września. Gwarki odwołują się również do święta górniczego, obchodzonego 16 lipca na pamiątkę ponownego odnalezienia rud srebronośnych na tych ziemiach w 1784 roku. Po raz pierwszy Gwarki zorganizowano w 1957 r. z inicjatywy Stowarzyszenia Miłośników Historii i Zabytków Ziemi Tarnogórskiej, które później zmieniło nazwę na Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.
Centralnym punktem Gwarków jest barwny Pochód Gwarkowski. Przypomina on historię Tarnowskich Gór - prezentuje założycieli miasta, postaci legendarne, najważniejsze wydarzenia, a także sławnych gości i wybitnych Tarnogórzan. Co roku w pochodzie biorą udział dziesiątki jeźdźców wierzchem oraz bryczki i powozy konne. W historyczne postaci wcielają się m.in. członkowie lokalnych stowarzyszeń, jeźdźcy z pobliskich stadnin, a także tarnogórska młodzież. Jak zapowiedzieli organizatorzy, w tym roku Pochód będzie miał rozszerzoną formułę. „Tegoroczna odsłona w szczególny sposób podkreśli bogate dziedzictwo i tożsamość Tarnowskich Gór, łącząc tradycję, edukację historyczną oraz widowiskową oprawę artystyczną” – podał tarnogórski magistrat.
Górnicze tradycje w Tarnowskich Górach – gdzie przez wieki wydobywano rudy ołowiu, srebra i cynku - są znacznie starsze niż górnictwo węgla kamiennego w innych częściach Górnego Śląska. Według legendy początek górnictwu srebra w Tarnowskich Górach dał w 1490 r. chłop Rybka, który na swym polu wyorał bryłę kruszcu. Od tego czasu na te ziemie zaczęli przybywać osadnicy. Ówczesny właściciel tych ziem, książę opolski Jan II Dobry, oraz margrabia Jerzy Hohenzollern von Ansbach w 1526 r. nadali Tarnowskim Górom status Wolnego Miasta Górniczego. Dwa lata później ogłoszona została ustawa górnicza zwana Ordunkiem Gornym, określająca prawa braci górniczej i regulująca techniczne i organizacyjne warunki eksploatacji. W lipcu 1562 r. Tarnowskim Górom nadano herb.
Od XVI wieku miasto było ważnym ośrodkiem górnictwa srebra, ołowiu i cynku. W 1838 r. powstała tu pierwsza szkoła górnicza na Śląsku. Pod miastem biegnie rozległy labirynt chodników, wyrobisk komorowych i odwadniających sztolni. Mimo że eksploatacja kruszców zakończyła się wiele lat temu, tradycje górnicze są ciągle kultywowane. Turyści mogą zobaczyć część tamtejszego podziemnego świata w Zabytkowej Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga. Od kilku lat pogórnicze zabytki Tarnowskich Gór są na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.(PAP)
kon/ aszw/
