Jan Walery Jędrzejewicz. Fot. Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne w Płońsku
Na fasadzie jednej z kamienic w centrum Płońska (Mazowieckie) wyeksponowane zostało odlane w brązie popiersie Jana Walerego Jędrzejewicza (1835-1887), związanego z tym miastem lekarza i wybitnego astronoma amatora, autora „Kosmografii”, pierwszego wydanego po polsku podręcznika astronomii.
O tym, że na budynku Centrum Informacji Turystycznej przy ul. Grunwaldzkiej w Płońsku pojawiło się popiersie Jana Walerego Jędrzejewicza, poinformował w poniedziałek Urząd Miasta.
Jan Walery Jędrzejewicz był jednym z pionierów polskiej astronomii obserwacyjnej i założycielem prywatnego obserwatorium w Płońsku. Jego działalność naukowa oraz pasja do odkrywania kosmosu inspirują kolejne pokolenia. Urodził się w Warszawie, tam też studiował w Szkole Sztuk Pięknych. Ostatecznie ukończył medycynę na Uniwersytecie Moskiewskim. Następnie wyruszył w podróż po Europie - odwiedził m.in. Niemcy, Francję i Anglię.
W 1862 r. Jędrzejewicz przyjechał do Płońska, gdzie rozpoczął praktykę lekarską. Tam w latach 70. XIX wieku wybudował i wyposażył obserwatorium astronomiczne, gdzie śledził komety, wykonywał pomiary odległości kątowych gwiazd podwójnych oraz badał widmo słoneczne z wykorzystaniem spektroskopów. Prowadził także obserwacje pogodowe w utworzonej przez siebie stacji meteorologicznej.
Na podstawie wyników badań prowadzonych przez Jędrzejewicza w 1886 r. ukazała się drukiem jego „Kosmografia”, uznawana za pierwszy w języku polskim podręcznik astronomii.
- Jędrzejewicz był człowiekiem niezwykłym, który łączył zainteresowania naukowe z aktywnością zawodową. Był i wybitnym astronomem, i oddanym lekarzem, społecznikiem, który pomagał najuboższym mieszkańcom Płońska. Zmarł na tyfus. Został pochowany na tutejszym cmentarzu parafialnym - powiedział PAP rzecznik płońskiego Urzędu Miasta Filip Przedpełski.
Przypomniał, że od 2024 r. w Płońsku w odremontowanej wieży ciśnień działa Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne im. Jana Walerego Jędrzejewicza, natomiast wcześniej, bo jeszcze w 2008 r., w tamtejszym Miejskim Centrum Kultury rozpoczęło działalność Płońskie Koło Miłośników Astronomii, którego patronem został również wybitny lekarz i astronom amator.
- Popiersie Jędrzejewicza zostało wyeksponowane przy ul. Grunwaldzkiej, na płońskim rynku, z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że tam właśnie mieszkał. A po drugie, w ten właśnie sposób chcemy upamiętniać najbardziej zasłużone osoby, związane z naszym miastem - wyjaśnił Przedpełski.
Jak dodał, ta właśnie forma upamiętnienia to inicjatywa burmistrza miasta Andrzeja Pietrasika. W 2024 r. na elewacji kamienicy w centrum Płońska, przy ul. Płockiej, pojawiło się popiersie urodzonego w Płońsku pierwszego premiera Izraela Dawida Ben Guriona (1886-1973). (PAP)
mb/ miś/
