![Specjaliści Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN w trakcie prac prowadzonych na cmentarzu Jeruzalem w Raciborzu. Źródło: IPN](/sites/default/files/styles/open_article_750x0_/public/202107/raciborz.jpg?itok=dXv_K7wi)
Specjaliści Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, w trakcie prac prowadzonych w minionych dwóch tygodniach na cmentarzu Jeruzalem w Raciborzu (Śląskie), odnaleźli szczątki sześciu osób - podał Instytut. Dalsze badania wykażą, czy są to osoby stracone i zmarłe w latach 1947-52 w raciborskim więzieniu.
Racibórz jest do dziś siedzibą zakładu penitencjarnego pochodzącego z połowy XIX w., który po wojnie, jako Więzienie Centralne dla ok. 1,3 tys. osadzonych, przyjmował skazanych z całej Polski, w tym także więźniów politycznych. W latach 1945–56, prawdopodobnie z powodu epidemii gruźlicy pogłębionej ciężkimi warunkami bytowymi, w przepełnionym ponad miarę więzieniu zmarło wielu osadzonych. Większość z nich pogrzebano na cmentarzu Jeruzalem.
Celem prowadzonych między 21 czerwca a 2 lipca badań IPN było odnalezienie szczątków ofiar komunizmu, straconych i zmarłych w raciborskim więzieniu w latach 1947-52.
Racibórz jest do dziś siedzibą zakładu penitencjarnego pochodzącego z połowy XIX w., który po wojnie, jako Więzienie Centralne dla ok. 1,3 tys. osadzonych, przyjmował skazanych z całej Polski, w tym także więźniów politycznych. W latach 1945–56, prawdopodobnie z powodu epidemii gruźlicy pogłębionej ciężkimi warunkami bytowymi, w przepełnionym ponad miarę więzieniu zmarło wielu osadzonych. Większość z nich pogrzebano na cmentarzu Jeruzalem.
"W typowanych miejscach odnaleziono szczątki sześciu osób. Kontekst archeologiczny i analiza antropologiczna wykazały, że mogą to być straceni i zmarli w latach 1947-1952 w raciborskim więzieniu poszukiwani. Szczątki zostaną poddane dalszym badaniom, w tym identyfikacji genetycznej" - poinformował IPN w poniedziałkowym komunikacie.
Przedstawiciele Instytutu przypominają, że raciborska nekropolia jest wyjątkowa ze względu na zachowane na jej tyłach, w niemal nienaruszonym stanie, powojenne pochówki, co umożliwia badanie archeologiczne w pierwotnym ułożeniu spoczynkowym.
"Największą trudnością tego etapu poszukiwań jest odtworzenie jednej z ostatnich kwater cmentarza, zasypanej grubą warstwą ziemi i całkowicie zniwelowanej. Pomaga tu porównanie dawnych zdjęć lotniczych ze współczesnymi zdjęciami satelitarnymi, a zwłaszcza odnajdywane pod nasypem stele betonowe" - wyjaśniają specjaliści Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN.
"W typowanych miejscach odnaleziono szczątki sześciu osób. Kontekst archeologiczny i analiza antropologiczna wykazały, że mogą to być straceni i zmarli w latach 1947-1952 w raciborskim więzieniu poszukiwani. Szczątki zostaną poddane dalszym badaniom, w tym identyfikacji genetycznej" - poinformował IPN w poniedziałkowym komunikacie.
Tegoroczne działania na raciborskim cmentarzu to kolejne już prace prowadzone na terenie tej nekropolii – w listopadzie 2020 r. pracownicy BPiI IPN odnaleźli tam szczątki dziewięciu ofiar komunizmu.
W tym roku działania Biura koncentrują się na odnalezieniu szczątków sześciu ofiar. Jedną z nich jest plut. Bogusław Prawdziński ps. Sęk, urodzony w Piotrkowie Trybunalskim, który w czerwcu 1946 r. został skazany w trybie doraźnym na 10 lat pozbawienia wolności; zmarł w więzieniu w Raciborzu 8 sierpnia 1947 r. w wieku 21 lat.
Drugi poszukiwany to Henryk Filipecki ps. Tarzan, który został aresztowany w styczniu 1949 r. i skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy (WSR) w Katowicach na karę śmierci, zamienioną na długoletnie więzienie; zmarł w Raciborzu 25 stycznia 1950 r. w wieku 26 lat.
"Największą trudnością tego etapu poszukiwań jest odtworzenie jednej z ostatnich kwater cmentarza, zasypanej grubą warstwą ziemi i całkowicie zniwelowanej. Pomaga tu porównanie dawnych zdjęć lotniczych ze współczesnymi zdjęciami satelitarnymi, a zwłaszcza odnajdywane pod nasypem stele betonowe" - wyjaśniają specjaliści Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN.
Specjaliści poszukują też szczątków Antoniego Tkocza, ps. Antoś, urodzonego w Marklowicach, który został wcielony do wojska niemieckiego i skazany za śpiewanie polskich piosenek, później był m.in. żołnierzem oddziału partyzanckiego Komendy Powiatu "Leśniczówka", a następnie plutonu "Wędrowiec" pod dowództwem Emila Ruśnioka - "Gustlika". We wrześniu 1946 r. został postrzelony podczas aresztowania i torturowany, a kilka miesięcy później skazany na karę śmierci. Został stracony w więzieniu w Raciborzu 22 stycznia 1947 r. Miał 27 lat. Więzienie zgłosiło zgon dopiero po 9 latach, podczas których rodzina bezskutecznie próbowała poznać jego los.
Kolejny poszukiwany o Henryk Skałecki ps. Suchy, urodzony w Woli Sławińskiej, który za zranienie pijanego żołnierza atakującego bagnetem postronnych ludzi, skazany przez sąd w Lublinie na 3 lata pozbawienia wolności i mimo upływu orzeczonej kary nie doczekał wyjścia z więzienia, gdzie zmarł w marcu 1947 r. w wieku 20 lat.
IPN poszukuje też Wiktora Baranowskiego ps. Narewski, ur. w 1910 r. w Rudnikach (pow. łomżyński), żołnierza kompanii WiN w Zambrowie; skazanego w maju 1949 r. przez WSR w Białymstoku na 6 lat więzienia. "Narewski" zmarł we wrześniu 1951 r. w Raciborzu w wieku 41 lat.
Inny poszukiwany to Marian Kostępski, urodzony w Zawadzie (pow. sandomierski), współpracownik Legionu Czarnego Lwa ppor. Władysława Pezdy, używający pseudonimów: Gruby Władek, Janosik i Zakatyń; skazany przez WSR w Kielcach na 5 lat więzienia; zmarł w więzieniu w Raciborzu w maju 1952 r. Miał 28 lat.(PAP)
autor: Marek Błoński
mab/ kon/ pat/