Zbrodnia wołyńska - obchody 83. rocznicy wydarzeń. Fot. materiały prasowe IPN
Instytut Pamięci Narodowej zaplanował w całym kraju szereg uroczystości z okazji 83 rocznicy zbrodni wołyńskiej. Najważniejsze z nich odbędą się 11 lipca – w Narodowym Dniu Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa na Wołyniu.
Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa na Wołyniu został ustanowiony przez Sejm dla uczczenia mieszkających na dawnych kresach wschodnich Polaków, zabitych w latach 1943-1945 w ramach zaplanowanej i przeprowadzonej przez ukraińskich nacjonalistów czystki etnicznej. W sumie, według obliczeń historyków, na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej z rąk partyzantów UPA zginęło ok. 100 tys. osób. Kulminacyjny moment tych mordów nastąpił 11 lipca 1943 r., gdy oddziały UPA zaatakowały 150 miejscowości na Wołyniu.
Główne uroczystości z okazji 83 rocznicy zbrodni wołyńskiej odbędą się w sobotę 11 lipca w Warszawie, współorganizowane przez IPN oraz Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
PE wyraził ubolewanie z powodu nadania jednostce wojskowej imienia „Bohaterów UPA” przez Zełenskiego
O godz. 10 odprawiona zostanie msza w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w intencji Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej oraz poległych, zmarłych i żyjących żołnierzy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej. Kolejnym punktem uroczystości - w samo południe – będzie apel pamięci przy Pomniku Ofiar Ludobójstwa na Skwerze Wołyńskim, a następnie złożenie wieńców przy pobliskim Pomniku 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.
W piątek (10 lipca) w Centralnym Przystanku Historia IPN przy ul. Marszałkowskiej 107 o godz. 17 zaplanowano pokaz pt. „Tutaj nie ma już ratunku”. W ramach wieczoru poświęconego ofiarom zbrodni wołyńskiej odbędzie się spotkanie otwarte (ale tylko dla osób powyżej 16 roku życia). O godz. 18 rozpocząć się ma debata wokół trzeciego tomu publikacji IPN „Dokumenty zbrodni wołyńskiej”. Wezmą w niej udział historycy: dr Leon Popek i Paweł Sokołowski.
W tym samym miejscu (Centralnym Przystanku Historia IPN) zapoznać się można będzie również z publikacjami IPN dotyczącymi zbrodni wołyńskiej. Zaprezentowana zostanie ponadto przygotowana przez historyków warszawskiego oddziału IPN wystawa „Sąsiedzka krew. Ludobójstwo wołyńsko-galicyjskie”.
Tę samą wystawę można będzie też obejrzeć do końca sierpnia w Grodzisku Mazowieckim (przed parafią Matki Bożej Nieustającej Pomocy).
Kolejne imprezy w Centralnym Przystanku Historia IPN zaplanowano na sobotę 12 lipca. W programie znalazły się emisja audycji „Post scriptum” z udziałem wiceprezesa IPN Karola Polejowskiego oraz spotkanie wokół książki „Nie tylko Wołyń. Relacje polsko-ukraińskie 1918–1946.”.
Z okazji 83. Rocznicy zbrodni wołyńskiej IPN przygotował także podcasty i materiały wideo z udziałem dr. Roberta Spałka i wiceprezesa IPN Krzysztofa Szwagrzyka. Ten ostatni opowie o zakończonych pracach poszukiwawczych w Hucie Pieniackiej.
Ukraiński IPN: Panteon Narodowy powstanie na terenie Ławry Peczerskiej w Kijowie
Konferencje, wystawy oraz prelekcje zaplanowały również poszczególne oddziały i delegatury IPN.
W siedzibie delegatury IPN w Bydgoszczy w czwartek (9 lipca) o godz. 17.00 wykład wygłosi prof. Mirosław Szumiło. Bydgoska delegatura IPN przygotowała również imprezy we Włocławku (od 10 lipca wystawa plenerowa „Sąsiedzka krew. Ludobójstwo wołyńskie 1943–1954” na Placu Wolności) oraz w Grudziądzu. W tym ostatnim mieście (Marina Grudziądz, ul. Portowa 8) w piątek o godz. 17 zaplanowano wykład dr. Przemysława Wójtowicza „Ludobójstwo wołyńsko-galicyjskie 1943–1945. Geneza – przebieg – pamięć”. Pokazana zostanie ponadto wystawa „Wołyń 1943. Wołają z grobów, których nie ma”.
IPN w Gdańsku na fasadzie swojej siedziby przy al. Grunwaldzkiej 216 od czwartku (9 lipca) zaprezentuje poświęcone zbrodni wołyńskiej wielkoformatowe wydruki i animacje. W tym samym miejscu od 10 lipca zobaczyć można będzie wystawę „Sąsiedzka krew. Ludobójstwo wołyńsko-galicyjskie 1943–1945”.
Także w Gdańsku – w Oblackim Centrum Edukacji i Kultury w piątek o godz. 17 zaplanowano promocję książki Bartosza Januszewskiego „Nie tylko Wołyń. Polacy i Ukraińcy – krótka historia najtrudniejszego ćwierćwiecza (1918–1945)”.
Kulminacją obchodów rocznicy zbrodni wołyńskiej będą imprezy w sobotę i niedzielę. Główne uroczystości odbędą się 11 lipca o godz. 14 w Gdańsku przy pomniku Pamięci Ofiar Eksterminacji Ludności Polskiej na Wołyniu (ul. Mniszki). Trzy godziny wcześniej w Gdyni na Cmentarzu Witomińskim zaplanowano odsłonięcie tablicy pamięci poświęconej ofiarom zbrodni wołyńskiej.
W niedzielę 12 lipca o godz. 11 w Malborku przy kościele Matki Boskiej Nieustającej Pomocy odsłonięty zostanie pomnik upamiętniający ofiary zbrodni wołyńskiej.
Kilka imprez zaplanował IPN w Katowicach. 10 lipca o godz. 11 na katowickim cmentarzu przy ul. Sienkiewicza odbędą się uroczystości pod tablicą pamiątkową poświęconą pamięci Polaków zamordowanych na Kresach Wschodnich w latach 1939-1947, zaś 15 lipca o godz.10.30 w Przystanku Historia przy ul. Św. Jana obejrzeć można będzie film dokumentalny „Zmarłych pogrzebać” w reżyserii Katarzyny Osowskiej-Wołos.
Ten sam film obejrzeć można będzie także w Krakowie w Pałacu Krzysztofory 10 lipca o godz. 16.30. Gośćmi pokazu oprócz reżyserki będą też ks. prof. Józef Marecki (IPN Centrala) i dr Paweł Naleźniak. W programie uroczystości zaplanowanych przez krakowski oddział IPN jest też msza w kaplicy Zmartwychwstania Pańskiego na Cmentarzu Rakowickim (11 lipca o godz. 9).
Prasa szwajcarska: Polska i Ukraina walczą na niewłaściwym froncie - ze sobą nawzajem
IPN w Lublinie 9 lipca o godz. 10.30, na Placu Litewskim zaplanował otwarcie wystawy „Wołyń 1943. Ofiary, relacje, miejsca pamięci”. Tę samą wystawę 13 lipca od godz. 10.30 obejrzeć będzie też można w Domu Młodzieży w Moszczenicy.
IPN w Opolu zaplanował 11 lipca o godz. 12.00 uroczystości w Gminnym Ośrodku Kultury i Sportu w Olszance. Pokazana zostanie tam wystawa „Polskie ośrodki samoobrony na Wołyniu 1943–1944”.
W kilku miejscach odbędą się imprezy IPN w Poznaniu. 11 lipca zaplanowano uroczystości na cmentarzu w Chodzieży, a 12 lipca w kościele św. Antoniego z Padwy w Jarocinie odsłonięta zostanie pamiątkowa tablica.
Z udziałem IPN w Rzeszowie odbędą się różne uroczystości na Podkarpaciu. W Stalowej Woli 10 lipca odbędzie się Marsz Pamięci zorganizowany przez Stowarzyszenie Stalowi Patrioci. 11 lipca w różnych miejscach całego regionu zaplanowano akcję „11 lipca 1943 Pamiętamy”. Z tej okazji na grobach ofiar zaplanowano mają zostać znicze. W akcję zaangażowali się m.in. harcerze z Hufca ZHP w Lubaczowie i tamtejsze Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, zaś głównym organizatorem jest Muzeum Kresów w Lubaczowie.
W siedzibie IPN w Rzeszowie przy ul. Słowackiego 18 od 13 lipca obejrzeć będzie można wystawę prac malarskich pt. „Wołyń – rana, która krwawi”, autorstwa Wiktorii Szajnik, uczennicy Liceum Ogólnokształcącego w Dynowie. Jak wyjaśniają organizatorzy, wystawa składa się z 16 obrazów, które powstały na bazie doświadczeń rodzinnych autorki.
24 lipca o godz. 13. W Jaworniku Ruskim o zbrodni UPA popełnionej w 1946 roku na przebywających tam żołnierzach polskich opowie dr Artur Brożyniak.
Ten sam historyk 9 sierpnia w Sośnicy koło Jarosławia przypomni o spalenia tej wioski w maju 1946 r. przez oddział UPA.
IPN w Szczecinie zaprasza m.in. na wystawę w katedrze pw. Św. Jakuba Apostoła, a w czwartek (9 lipca) o godz. 17.30 zaplanował pokaz filmów dokumentalnych „Dzieci Wołynia”. Odbędzie się on w Przystanku Historia (Plac Brama Portowa 1, biurowiec Posejdon). Następnego dnia na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie o godz. 12 odbędą się uroczystości upamiętniające ofiary zbrodni wołyńskiej. Oprócz IPN organizatorem jest Stowarzyszenie Kresy Wschodnie – Dziedzictwo i Pamięć.
W kilku miastach Dolnego Śląska odbędą się uroczystości zorganizowane przez IPN we Wrocławiu. 11 lipca w stolicy województwa o godz. 10 rozpoczną się uroczystości przy Pomniku–Mauzoleum na Skwerze Xawerego Dunikowskiego, zaś dwie godziny później odprawiona zostanie msza w kościele Najświętszej Marii Panny na Piasku.
10 lipca we Wrocławiu przy pl. Staszica 2a prelekcję wygłosi dr Michał Siekierka z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu).
11 lipca zaplanowano uroczystości rocznicowe pod pomnikiem poświęconym ofiarom zbrodni wołyńskiej w Węglińcu koło Zgorzelca, zaś następnego dnia w Kłodzku.
Cały program obchodów na ipn.gov.pl (PAP)
