Zmarł prof. Józef Koszkul, twórca piór i długopisów Zenith

O śmierci 1 sierpnia prof. Koszkula poinformowała jego macierzysta uczelnia. Na Politechnice Częstochowskiej był kolejno dyrektorem Instytutu Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych i Zarządzania Produkcją, dziekanem Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Informatyki (obecnie Wydział Inżynierii Mechanicznej), prorektorem ds. rozwoju i współpracy z zagranicą.

Prof. Józef Koszkul urodził się w 1938 roku w Barcicach k. Nowego Sącza. Był absolwentem Technikum Kolejowego w Nowym Sączu, studia skończył na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Częstochowskiej w 1962 r. Tytuł naukowy profesora został mu nadany w 2001 r.

Pracę zawodową rozpoczął w 1962 r. w Zakładach Budowy Maszyn i Aparatury w Krakowie na stanowisku konstruktora. W latach 1964–1970 pracował w Częstochowskich Zakładach Materiałów Biurowych (CzZMB) na stanowisku głównego technologa, przyczyniając się do opracowania serii piór i długopisów Zenith.

Początki tej fabryki sięgają 1934 r., kiedy powstała w Częstochowie Fabryka Wiecznych Piór „Omega”. Po II wojnie światowej została znacjonalizowana, wtedy początkowo produkowała zeszyty i ołówki, a od 1954 r. pióra. Jak wspominał prof. Koszkul, były marnej jakości i w 1965 r. kierownictwo zakładu zdecydowało się kupić maszyny w Chinach.

Chińska Republika Ludowa, po wygraniu przez komunistów wojny domowej, przejęła szanghajską fabrykę Parkera, uzyskując w ten sposób dostęp do technologii. Częstochowskie zakłady sprowadziły maszyny i narzędzia do produkcji piór wzorowanych na słynnym modelu Parker 51 (nazwę wybrano na pamiątkę 51. rocznicy istnienia marki) opracowanym w 1939 r. i wprowadzonym na rynek w 1941.

„Wysłano mnie do mennicy do Warszawy po złoto na stalówki. Pojechałem w starym płaszczu, żeby nie wzbudzać podejrzeń, ale bardzo się bałem. Przywiozłem kilogram złota, ale nie zdało egzaminu, bo stalówki okazały się zbyt miękkie. Do ich produkcji zastosowaliśmy więc stal nierdzewną” - pisał we wspomnieniach prof. Koszkul. Do przecinania stalówek z irydową kulką na końcu jego zespół zastosował własną metodę opatentowaną w 1967 r.

Kolejnym wyrobem były długopisy Zenith, też wzorowane na Parkerze i z wkładami kompatybilnymi z oryginalną marką. Prof. Koszkul wspominał, jak pod koniec lat 60. CzZMB otrzymały polecenie wyprodukowania takiego długopisu na kolejny zjazd PZPR, miała to być produkcja antyimportowa. Amerykanie uważali, że nikt nie podrobi ich długopisu, dlatego w Polsce opatentowali jedynie kształt końcówki klipsa ze swoim logo jako znakiem towarowym.

„Za nowy długopis minister przyznał nam nagrodę. Pamiętam, jak obserwowaliśmy w telewizji, czy na zjeździe PZPR faktycznie piszą naszymi długopisami. I pisali" - wspominał profesor.

Kolejne wzory długopisów oznaczano numerami, a najbardziej popularny był Zenith 7 z ośmioboczną w przekroju częścią górną, którego pierwsza wersja powstała w 1971 r., a opatentowana została cztery lata później.

Prof. Koszkul w latach 70. pracował w Instytucie Przemysłu Drobnego i Rzemiosła, potem jako szef Zakładu Technologiczno-Konstrukcyjnego Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Artykułów Powszechnego Użytku. W 1976 r. podjął pracę na Politechnice Częstochowskiej. Doprowadził tu do utworzenia Katedry Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych i Zarządzania Produkcją. Był autorem lub współautorem ponad 200 publikacji, 14 książek oraz 10 patentów.

Od 1972 r. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich SIMP w Częstochowie. Był jednym z założycieli Polskiego Towarzystwa Materiałów Kompozytowych. Był też członkiem Komitetu Naukowego i Redakcyjnego czasopisma "Composites. Theory and Practice". Za swoją działalność naukową i społeczną uzyskał wiele odznaczeń państwowych i nagród, w tym Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej. (PAP)

th/ lm/