XIX wiek

09.11.2019 aktualizacja 10.11.2019

Rękopis nieoficjalnego hymnu Śląska Cieszyńskiego na wystawie „Rara Avis Tessinensis”

Rękopis pieśni Jana Kubisza „Do Olzy!”. Fot. Książnica Cieszyńska Rękopis pieśni Jana Kubisza „Do Olzy!”. Fot. Książnica Cieszyńska

Rękopis pieśni Jana Kubisza „Do Olzy!”, znanej powszechnie pod nazwą „Płyniesz Olzo” i uznawanej za nieoficjalny hymn Śląska Cieszyńskiego, zobaczyć można na wystawie w Książnicy Cieszyńskiej – poinformował pracownik Książnicy Wojciech Święs.

„To jeden z najcenniejszych obiektów regionalnych przechowywanych w naszych zbiorach” – podkreślił Święs. Książnica prezentuje go na wystawie „Rara Avis Tessinensis”, na której zobaczyć można najcenniejsze zabytki kultury piśmienniczej Śląska Cieszyńskiego, od pierwszej połowy XV w. po lata 1918-1920.

CZYTAJ TAKŻE

Wojciech Święs powiedział, że tekst utworu został zapisany ołówkiem na fragmencie listu z ofertą księgarską Edwarda Feitzingera z października 1881 r. „Autograf zawiera kilka skreśleń i dopisków. Licząca w sumie dziewięć zwrotek pieśń została po raz pierwszy opublikowana w debiutanckim zbiorku wierszy Jana Kubisza +Niezapominajka+, wydanym w Cieszynie w 1882 r.” – dodał.

Jak zaznaczył, treść pierwodruku nieznacznie odbiega od ręcznie pisanego oryginału.

„W kolejnych latach w słowach zachodziły dalsze kosmetyczne modyfikacje. Melodia została zaczerpnięta z patriotycznej pieśni +Wisło moja+ powstałej w 1862 r. na Pomorzu i będącej dziełem tamtejszego szermierza polskiej sprawy narodowej” – wskazał Wojciech Święs.

„Autograf zawiera kilka skreśleń i dopisków. Licząca w sumie dziewięć zwrotek pieśń została po raz pierwszy opublikowana w debiutanckim zbiorku wierszy Jana Kubisza +Niezapominajka+, wydanym w Cieszynie w 1882 r.” – mówił Wojciech Święs. „To jeden z najcenniejszych obiektów regionalnych przechowywanych w naszych zbiorach” – podkreślił.

Współcześnie nie wiadomo, jak i kiedy słowa "Do Olzy!" zostały zintegrowane z muzyką. „Jednak już we wstępie do zbioru poezji Kubisza +Z niwy śląskiej+ z 1902 r. Kazimierz Wróblewski napisał, że +piosnka p. n. »Nad Olzą« jest ulubionym śpiewem śląskim, z którym w każdym zakątku tego małego kraju łatwo można się spotkać+" – podkreślił pracownik Książnicy.

Wojciech Święs powiedział, że choć autor pieśni jest postacią dość dobrze spopularyzowaną, nie tylko ze względu na swoje słynne utwory "Do Olzy" i "Ojcowski dom", ale także "Pamiętnik starego nauczyciela" wydany po raz pierwszy w 1928 r., tak sam rękopis nie był do tej pory przedmiotem zainteresowania badaczy i miłośników regionalnej historii. „Także z tego względu, że do 2004 r. znajdował się w rękach prywatnego kolekcjonera – znanego cieszyńskiego antykwariusza Jerzego Kudelskiego. Wówczas to – w związku z przystąpieniem Polski do UE – został przekazany do dyspozycji burmistrza Cieszyna, który z kolei ofiarował go do zbiorów Książnicy” – wyjaśnił.

Ekspozycję zobaczyć można w gmachu Książnicy do 1 lutego przyszłego roku.

Jan Kubisz żył w latach 1848-1929. Był nauczycielem, poetą i pamiętnikarzem. Był jednym z najistotniejszych polskich działaczy narodowych na Śląsku Cieszyńskim.

Zbiory Książnicy Cieszyńskiej liczą ok. 200 tys. woluminów dzieł drukowanych, w tym 17,5 tys. starych druków (53 inkunabuły), a ponadto ok. 18 tys. jednostek ewidencyjnych rękopisów. Najcenniejszą częścią jest księgozbiór ks. Leopolda Szersznika. (PAP)

autor: Marek Szafrański

szf/ itm/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL