Europa i świat po II wojnie światowej

05.02.2014 aktualizacja 14.07.2016

25 lat temu zginął ostatni uciekinier z Berlina Wschodniego

Fotografia Chrisa Gueffroy'a w Muzeum Muru Berlińskiego. Fot. PAP/EPA Fotografia Chrisa Gueffroy'a w Muzeum Muru Berlińskiego. Fot. PAP/EPA

25 lat temu podczas próby ucieczki z Berlina Wschodniego do zachodniej części miasta zginął 20-letni Chris Gueffroy. Był ostatnią ofiarą śmiertelną NRD-owskiej straży granicznej, mającej rozkaz strzelania do uciekinierów. Dziewięć miesięcy później mur upadł.

W uroczystości zorganizowanej w środę w Kaplicy Pojednania znajdującej się w miejscu, gdzie przebiegał pas graniczny między dwiema częściami Berlina, uczestniczyła także matka zabitego.

"Jego śmierć była niesprawiedliwa. Ból po stracie syna nie przemija" - powiedziała, zapalając świeczkę, Karin Gueffroy. Chciał wyjechać do Ameryki, lecz jego marzenie nie spełniło się - dodała kobieta. Jej słowa przytoczyła agencja dpa.

Tragiczne wydarzenie upamiętniła Fundacja Muru Berlińskiego opiekująca się zachowanymi resztkami dawnych umocnień granicznych oraz miejscami pamięci. W czasie istnienia muru w latach 1961-1989 podczas prób sforsowania granicy zginęło co najmniej 138 osób.

Pochodzący z Brandenburgii Gueffroy ze względu na krytyczne nastawienie do socjalistycznego ustroju NRD nie mógł podjąć studiów. Został kelnerem, jednak gdy dostał kartę powołania do wojska, postanowił uciec.

5 lutego 1989 roku późnym wieczorem Geuffroy wraz z kolegą sforsowali pierwszą linię muru, jednak podczas przeczołgiwania się pod zasiekami z drutu kolczastego w "pasie śmierci" wywołali alarm. Zanim zdołali przeskoczyć drugi, zewnętrzny mur, dostali się pod ostrzał funkcjonariuszy straży granicznej. Gueffroy otrzymał postrzał w samo serce i zmarł na miejscu. Jego wspólnik został ciężko ranny.

Żołnierz, który oddał śmiertelny strzał do uciekającego, otrzymał w procesie po zjednoczeniu Niemiec karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Wcześniejszy wyrok trzech i pół roku więzienia anulował Sąd Najwyższy. Zdaniem sędziów sprawca śmierci znajdował się na samym dole hierarchii służbowej osób odpowiedzialnych za rozkaz strzelania do uciekinierów. Inni żołnierze wojsk granicznych, skazywani w podobnych procesach, otrzymywali równie łagodne wyroki.

9 listopada 1989 roku, po nieoczekiwanej wypowiedzi działacza partyjnego SED Guentera Schabowskiego, że planowana liberalizacja przepisów o podróżach zagranicznych obowiązuje "od zaraz", mieszkańcy Berlina Wschodniego udali się do przejść granicznych. Zdezorientowane służby graniczne nie interweniowały; mur berliński jako nieprzekraczalna granica między Berlinem Wschodnim i Zachodnim przestał istnieć.

Z Berlina Jacek Lepiarz (PAP)

lep/ mc/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL