Europa i świat przed I wojną światową

25.10.2019

Stołeczna willa na terenie d. gorzelni „Henryków” wpisana do rejestru zabytków

Willa na terenie dawnej gorzelni „Henryków” została wpisana do rejestru zabytków – poinformował w piątek mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków prof. Jakub Lewicki.

Gorzelnia drożdżowa "Henryków" należała do przemysłowca Henryka Bienenthala. Wybudowano ją na terenie dawnego folwarku Dąbrówka w latach 1902-1904. Willa, która tam jest i dziś trafiła do rejestru zabytków najprawdopodobniej łączyła funkcje mieszkalne z administracyjnymi.

"Podjąłem decyzję o wpisaniu do rejestru zabytków budynku mieszkalnego, znajdującego się na terenie d. gorzelni drożdżowej +Henryków+, położonego w Warszawie przy ul. Klasyków 10, z uwagi na zachowane wartości historyczne, artystyczne i naukowe obiektu" - przekazał swoją decyzję mazowiecki konserwator zabytków.

Obiekt przy Klasyków to jeden z niewielu zachowanych w tak dobrym stanie zabytków przemysłu na warszawskiej Białołęce, a także jedyna zachowana do dziś gorzelnia drożdżowa w Warszawie i okolicach.

Konserwator przypomniał w związku ze swoją decyzję historię tego miejsca. W 1911 r. fabrykę przejęła firma braci Szpilfogel i M. Szerszewskiego. Zakład kontynuował działalność w dwudziestoleciu międzywojennym oraz w czasie II wojny światowej. Wówczas też budynek zaczął pełnić funkcję administracyjną, co wiązało się z pewnymi zmianami układu funkcjonalno-przestrzennego. W 1949 r. zakład produkcyjny drożdżowni przeniesiono do Józefowa k. Ożarowa Mazowieckiego. Od lat 50. XX w. na terenie zakładów funkcjonowała Warszawska Fabryka Syntetyków Zapachowych (później: Fabryka Substancji Zapachowych "Pollena-Aroma"). Budynek został wówczas dostosowany do funkcji pomocniczych i socjalnych.

W ocenie Lewickiego obiekt jest cennym przykładem wolnostojącej willi. Na wartości artystyczne budynku składa się rozczłonkowana bryła urozmaicona gankami wejściowymi i drewnianą werandą, ceglana artykulacja elewacji zewnętrznych, zastosowanie elementów dekoracyjnych takich jak: żeliwny balkon, oprawa snycerska werandy wraz z witrażowymi oknami o wielobarwnym oszkleniu.

Architektura budynku wyróżnia się też nawiązaniem do ceglanego budownictwa przemysłowego, które wynika z lokalizacji i powiązań funkcjonalno-przestrzennych z zabudową całego zespołu fabrycznego dawnej gorzelni. Przemysłowa stylistyka obiektu widoczna jest w zastosowaniu cegły licowej do opracowania ścian zewnętrznych, wprowadzeniu uproszczonego detalu architektonicznego w postaci gzymsów, fryzu, lizen, parapetów czy łuków nadokiennych. Jak zauważył Lewicki, "budynek posiada tym samym istotny walor typologiczny jako przykład budynku mieszkalnego, wkomponowanego w stylistykę zespołu budowlanego fabryki".

Konserwator w uzasadnieniu decyzji podkreślił ponadto, że "wartość historyczna budynku wiąże się z działalnością d. gorzelni drożdżowej +Henryków+, która przyczyniła się do rozwoju gospodarczego i ekonomicznego dzielnicy, a w dwudziestoleciu międzywojennym stała się jednym z największych producentów drożdży i spirytusu na krajowym rynku".

Natomiast wartość naukowa budynku wynika jego z warstwy materialnej, m.in. technologii wykonania, użytych materiałów budowlanych i ich opracowania, w tym dekoracji malarskiej wnętrz, jak również rozwiązań technicznych i funkcjonalnych, cechujących architekturę początku XX w.

Konserwator poinformował również, że decyzja o wpisaniu willi do rejestru zabytków nie jest ostateczna. Przysługuje odwołanie od niej do ministra kultury i dziedzictwa narodowego.(PAP)

Autorka: Natalia Kamińska

nmk/ mark/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL