14.10.2026–15.10.2026
„Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976-1989)”. Konferencja naukowa w Centralnym Przystanku Historia IPN
Biuro Badań Historycznych IPN zorganizowało ogólnopolską konferencję naukową poświęconą działalności duchownych współpracujących w czasach PRL-u z opozycją demokratyczną.
Dwudniowa konferencja naukowa (14 i 15 października) w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie to już czwarte wydarzenie poświęcone tej tematyce. Wszystkie zostały zorganizowane w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Władze komunistyczne wobec Kościołów i związków wyznaniowych 1944–1989”. Efektem poprzednich konferencji są wydane przez IPN publikacje książkowe, z których można się dowiedzieć m.in. o polityce państwa wobec Kościoła katolickiego oraz represjach wobec politycznie zaangażowanych duchownych. Trzy tomy pod redakcją Rafała Łatki ukazały się pod tytułem „Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976-1989)”.
Organizatorzy najnowszej konferencji w Centralnym Przystanku Historia IPN postanowili przedstawić sytuację księży współpracujących z opozycją w latach 1976–1989.
Bohaterami przygotowanych na najnowszą konferencję referatów byli nie tylko duchowni wspierający „Solidarność” i organizacje o charakterze politycznym, takie jak KOR czy KPN, ale również współpracujący z tymi środowiskami, które się przeciwstawiały się władzom PRL na poziomie lokalnym.
Jak przypomina IPN, sytuacja duchownych, których PRL-owskie władze nazywały „księżmi negatywnymi” ze względu na współpracę z opozycją oraz otwarcie wyrażany sprzeciw wobec ich rządów, była skomplikowana. Wynikało to z faktu, że nie tylko dygnitarze partyjni oceniali ich działalność w negatywny sposób, ale zdarzało się również, że czynili tak ich kościelni zwierzchnicy czy też inni duchowi pracujący w tej samej diecezji. Już z tego powodu warto nakreślić ich sytuację i problemy, jakie wynikały z otwartego prezentowania poglądów niezgodnych z założeniami politycznymi władz PRL.
W trakcie konferencji przypomniane zostały takie osoby jak bp Kazimierz Kluz, ks. prof. Bolesław Kumor, ks. Bogusław Bijak, ks. Witold Andrzejewski, ks. Zenon Raczyński, ks. Lech Lachowicz, ks. Zbigniew Szygenda, ks. Czesław Hałgas, ks. Jan Umiński, ks. Stanisław Orzechowski, ks. Stanisław Suchowolec.
Dr hab. Rafał Łatka mówił o tym, jak księża współpracujący z opozycją byli tematem rozmów prowadzonych w latach osiemdziesiątych na forum Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu i Episkopatu Polski, a dr Grzegorz Majchrzak przypomniał drogę ks. Henryka Jankowskiego od kontaktu operacyjnego SB do jednego z ważniejszych wrogów PRL. (PAP)
kr/
