Propagandowe plakaty WRON i obwieszczenie o wprowadzeniu stanu wojennego. Fot. PAP/Jerzy Kośnik
Do sądu wojskowego trafił akt oskarżenia wobec b. prokuratora wojskowego, któremu zarzucono bezprawne pozbawienie wolności mężczyzny w 1982 r. poprzez zastosowanie tymczasowego aresztowania - poinformował IPN. Powodem aresztu było „publiczne wyszydzanie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego”.
„Tymczasem Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego nie była naczelnym organem państwa, jak też innym legalnym organem władzy państwowej, co w świetle ówczesnego ustawodawstwa nie budziło wątpliwości, stąd też nie podlegała ochronie prawnej” - podkreślił w komunikacie Instytutu Pamięci Narodowej naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie prok. Waldemar Szwiec.
Jak przekazano w komunikacie IPN, śledztwo dotyczyło byłego prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Zielonej Górze Jana W. W styczniu 1982 r. Jan W. zarzucił jednemu z mieszkańców Gubina popełnienie przestępstwa polegającego na „publicznym wyszydzaniu Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego”. Następnie - jak dodano - postanowił o jego tymczasowym aresztowaniu na trzy miesiące, a później przed Wojskowym Sądem Garnizonowym w Zielonej Górze wnosił o wymierzenie w tej sprawie kary dwóch lat więzienia.
Jak przekazał IPN, aresztowany w 1982 r. mężczyzna „umieścił na zderzaku samochodu osobowego uprzednio wykonaną przez siebie czapkę z brystolu z namalowanym na niej emblematem orła faszystowskiego, trzymającego w szponach, umieszczoną w obwódce wieńcowej, pięcioramienną czerwoną gwiazdę z gotyckim napisem: WRONA”.
W komunikacie Instytutu zrelacjonowano, że prokurator Jan W. uznał wtedy, iż doszło do popełnienia przestępstwa lżenia i wyszydzania naczelnego organu PRL, czyli Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. Jak jednak przypomniał IPN Rada nie była w ogóle legalnym organem, co potwierdziło orzecznictwo.
Pokrzywdzony mieszkaniec Gubina został w PRL skazany na półtora roku więzienia i dopiero po przemianach ustrojowych w Polsce został uniewinniony przez Sąd Najwyższy, gdyż - jak wskazano - jego działanie nie było przestępstwem.
„Zastosowanie wobec pokrzywdzonego przez oskarżonego Jana W. tymczasowego aresztowania oraz późniejsze złożenie przed sądem wniosku o wymierzenie mu kary dwóch lat pozbawienia wolności za czyn, który nie stanowił przestępstwa, było zatem działaniem bezprawnym i stanowiło akt represji wobec osoby, która (...) protestowała przeciwko bezprawnemu wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego i pozbawieniu obywateli przez niekonstytucyjny organ, jakim była WRON, podstawowych praw i wolności” - wskazano w komunikacie IPN.
Immunitet Jana W. został prawomocnie uchylony przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego w końcu marca 2025 r. Jak wówczas uzasadniał SN, postępowanie prowadzone przez Jana W. było „nierzetelne, dopuszczono się w nim nadużycia instytucji tymczasowego aresztowania, które zastosowano w sytuacji braku realizacji znamion czynu zabronionego zarzucanego podejrzanemu”. „Zastosowanie najsurowszego środka zapobiegawczego nie było wynikiem błędu, lecz stanowiło intencjonalne działanie, motywowane politycznie” - ocenił wtedy SN.
Akt oskarżenia wobec byłego prokuratora trafił w tym tygodniu do Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu.
Stan wojenny był wymierzony w opozycję i „Solidarność”: tysiące żołnierzy, milicjantów i czołgi na ulicach
Gen. Wojciech Jaruzelski ogłosił wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. Powołał się na dekret Rady Państwa. Prawnicy i historycy ustalili, że nawet w świetle PRL-owskiego prawa dekret ten był bezprawny. Rada Państwa mogła wydawać dekrety jedynie między sesjami Sejmu. Tymczasem sesja taka trwała, a najbliższe posiedzenie izby wyznaczone było na 15 i 16 grudnia.
Oficjalnie administratorem stanu wojennego była 21-osobowa Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z gen. Jaruzelskim na czele. W praktyce była ona jednak ciałem fasadowym. Najważniejsze decyzje w okresie stanu wojennego podejmowała nieformalna grupa wojskowych oraz członków partii nazywana „dyrektoriatem”. W jej skład obok gen. Jaruzelskiego wchodzili: gen. Florian Siwicki (wiceminister obrony narodowej), gen. Czesław Kiszczak (minister spraw wewnętrznych), gen. MO Mirosław Milewski (sekretarz KC), Mieczysław F. Rakowski (wicepremier), Kazimierz Barcikowski (sekretarz KC), Stefan Olszowski (sekretarz KC) i gen. Michał Janiszewski (kierownik URM).
Marcin Jabłoński (PAP)
mja/ rbk/
