Piaseczno 05.05.1979. Kolarskie Mistrzostwa Polski w jeździe na czas, będące jednocześnie ostatnią eliminacją przed ustaleniem składu na wyścig Pokoju. Na zdjęciu Czesław Lang. Fot. PAP/Maciej Kłoś
Czesław Lang, Rafał Majka, Jan Kowalczyk, Wojciech Nowicki, Szymon Kołecki, Andrzej Wroński, Adam Małysz czy Kamil Stoch to przykłady wybitnych polskich sportowców, którzy wywodzili się z Ludowych Zespołów Sportowych. Łącznie wywalczyli 68 medali olimpijskich.
Zrzeszenie LZS obchodzi w czerwcu 80. rocznicę powstania. Wychowankowie w tej organizacji startowali w biało-czerwonych barwach w najważniejszych imprezach świata i Europy, a tylko z igrzysk olimpijskich przywieźli 68 medali, w tym 15 złotych, 29 srebrnych oraz 24 brązowe.
80-lecie Ludowych Zespołów Sportowych
Listę uczestników igrzysk otworzył skoczek narciarski Antoni Wieczorek z LKS Szczyrk, który w 1952 roku rywalizował w Oslo. Osiem lat później w Rzymie sportowcy będący wychowankami lub zawodnikami LZS wywalczyli pierwsze olimpijskie krążki – na najwyższym stopniu podium stanął sztangista Ireneusz Paliński (LKS Mazovia Ciechanów) - triumfator rywalizacji w kategorii do 82,5 kg, który w 1964 roku w Tokio zdobył brązowy medal w wadze do 90 kg. W stolicy Włoch startował także były reprezentant LZS Wisły Tczew Kazimierz Zimny, zajmując trzecie miejsce w biegu na 5000 m.
Sztandarowymi dyscyplinami uprawianymi z klubach zrzeszonych w LZS są właśnie podnoszenie ciężarów, lekkoatletyka oraz kolarstwo, zapasy, jeździectwo i łucznictwo.
„Są one domeną środowiska wiejskiego, bo wynikają z jego specyfiki. Na wsi praktycznie każdy ma rower, bo to popularny środek transportu, z końmi również ludzie są obyci. Nie brakuje też naturalnie silnych chłopaków, którzy mają okazję sprawdzać się w zabawowych, festynowo-dożynkowych konkurencjach, jak przeciąganie liny, trójbój siłowy czy też podnoszenia ciężarka. A naturalną konsekwencją jest uprawianie zapasów bądź klasyczne zmagania ze sztangą” - powiedział PAP członek Rady Głównej Krajowego Zrzeszenia i przewodniczący Pomorskiego Zrzeszenia LZS Piotr Klecha.
Poczet najwybitniejszych zawodników LZS tworzą zapaśnicy Andrzej Wroński i Józef Tracz, kolarze Stanisław Szozda, Czesław Lang, Joachim Halupczok, Zenon Jaskuła i Rafał Majka, jeździec Jan Kowalczyk - mistrz olimpijski w konkursie indywidualnym oraz srebrny w drużynowym z Moskwy, młociarz Paweł Fajdek oraz tenisista stołowy Andrzej Grubba, a także skoczkowie narciarscy - medaliści olimpijscy Adam Małysz i Kamil Stoch czy panczenista Zbigniew Bródka, najlepszy w igrzyskach w Soczi na 1500 m.
Małysz reprezentował Wisłę Ustroniankę, Stoch wychował się w klubach LZS – LKS Ząb i LKS Poroniec Poronin, natomiast Bródka startował jako zawodnik UKS Błyskawicy Domaniewice.
Do grona medalistów zimowych igrzysk olimpijskich wywodzących się z LZS-ów w tym roku jako ostatni dołączył Kacper Tomasiak. Sprawca jednej z największych niespodzianek w historii polskiego sportu wrócił z igrzysk we Włoszech z trzema medalami.
Za narodziny LZS uznaje się rok 1946. 10 marca na II Zjeździe Związku Samopomocy Chłopskiej podjęta została uchwała o konieczności upowszechniania na wsi wychowania fizycznego. W annałach Związku Samopomoc Chłopska po numerem 1 zarejestrowano klub LZS Swornica Czarnowąsy z województwa opolskiego. Wśród jego założycieli był m.in. Antoni Janik. W zarządzie znaleźli się także Kazimierz Lachowski, Stefan Grefling, Karol Felger i Alojzy Zośka.
Nazwę klub wziął od rzeczki płynącej tuż obok boiska.
Rodowód LZS jest jeszcze wcześniejszy, bowiem w latach 1927-28 w ramach działalności kulturalno-oświatowej Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici” zaczęły powstawać - za sprawą aktywnych działaczy i usportowionej młodzieży - grupy ćwiczące i uprawiające sport. Po odzyskaniu niepodległości powrócono więc do idei popularyzacji sportu na wsi.
W latach 1948-52 powoływano na wszystkich szczeblach Rady Sportu Wiejskiego. W grudniu 1948 powstała Główna Rada Sportu Wiejskiego postanawiając, że wszelkie formy organizacyjne sportu na wsi - funkcjonujące w zakładach rolnych, świetlicach, przy organizacjach młodzieżowych czy uniwersytetach ludowych - przyjmują nazwę Ludowych Zespołów Sportowych.
Na efekty działalności nie trzeba było długo czekać. Pod koniec 1951 roku w 8743 LZS-ach sport uprawiało już 309 748 jego pasjonatów. Z braku sprzętu sportowcy często sami go produkowali, np. w 1951 roku narciarze z LZS Tumlin wystartowali na nartach, które sami stworzyli.
Obecnie - według danych LZS - najwięcej członków tego stowarzyszenia uprawia sport w województwach lubelskim - 27,7 tys., dolnośląskim - 22 tys. i zachodniopomorskim - ponad 20,2 tys.
Obchody 80-lecia powstania Ludowych Zespołów Sportowych rozpoczęły się w marcu na Opolszczyźnie. Centralne uroczystości, powiązane z pięcioleciem Centralnego Wojskowego Zespołu Sportowego (CWZS), zaplanowano na piątek. (PAP)
jej/ md/ pp/
