Tablice na dawnej stacji Radegast z której deporowano do obozów Żydów z getta w Litzmannstadt. Fot. PAP/Marian Zubrzycki
Premiera filmu o Leonie Weintraubie, Dzień Ocalałych, pokaz wykorzystujący wirtualną rzeczywistość i koncerty złożą się na obchody 82. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto w Łodzi. Tydzień pamięci zainaugurowały spacery historyczne, a głównym punktem będą uroczystości na Stacji Radegast.
Główne uroczystości 82. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto rozpoczną się w piątek (28 sierpnia) o godz. 12 na Stacji Radegast – w miejscu, skąd w 1944 roku odjeżdżały pociągi deportacyjne do obozów zagłady.
Setne urodziny obchodzi Leon Weintraub, ocalały z Litzmannstadt Getto, Honorowy Obywatel Łodzi
W przeddzień rocznicy odprawienia ostatniego transportu do Auschwitz-Birkenau w miejscu pamięci zgromadzą się Ocalali z Holokaustu, w tym Hana Svirsky oraz obchodzący w tym roku setne urodziny Leon Weintraub. Oprawę muzyczną oficjalnych obchodów zapewni Chór Dziecięcy Miasta Łodzi.
Piątkowe uroczystości będą zwieńczeniem bogatego programu, który przygotowały Centrum Dialogu im. Marka Edelmana oraz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.
Tydzień pamięci zainaugurowały w weekend spacery historyczne. W niedzielę (23 sierpnia) Łódzki Szlak Kobiet poprowadzi spacer po Bałutach śladami Aliny Szapocznikow i Chavy Rosenfarb. Postać rzeźbiarki przypomni także oprowadzanie kuratorskie po poświęconej jej wystawie na Stacji Radegast - zaplanowane jest na wtorek (25 sierpnia).
Ważnym akcentem programu będzie zaplanowane na środę (26 sierpnia) w Centrum Dialogu spotkanie z Leonem Weintraubem – ocalałym z Litzmannstadt Getto oraz obozów Auschwitz-Birkenau, Gross-Rosen i Flossenburg. Spotkaniu z Honorowym Obywatelem Miasta Łodzi towarzyszyć będzie światowa premiera filmu dokumentalnego „L'dor vador” w reżyserii braci Deana i Davida Korzdorferów, uwieczniającego rok z życia Weintrauba i stawiającego pytania o międzypokoleniową odpowiedzialność za pamięć.
W środę i czwartek (26 i 27 sierpnia) chętni będą mogli wziąć udział w pokazie technologii wirtualnej rzeczywistości „Reich of Ashes: Journey of Survival”, który dzięki goglom VR przybliży wstrząsające, osobiste relacje świadków wojny.
W czwartek (27 sierpnia) obchody skupią się wokół Dnia Ocalałych, poświęconego w tym roku postaci jednej z najwybitniejszych polskich rzeźbiarek Aliny Szapocznikow. W Parku Ocalałych zostanie zaś nadanych sześć kolejnych Certyfikatów Drzew Pamięci, a wydarzeniu towarzyszyć będą wystawa plenerowa, performans Oli Ignasiak „Drzewo życia. Ćwiczenia z czułości”, dotykający tematu ciągłości życia i relacji człowieka z naturą, oraz dyskusja wokół twórczości artystki. Wieczorem zaplanowano koncert „Litzmannstadt Getto Memoriał” z udziałem Mikołaja Trzaski, Olo Walickiego, Macio Morettiego i zespołu Remont Pomp, podczas którego zabrzmi utwór dedykowany Marianowi Turskiemu.
Po oficjalnych uroczystościach 28 sierpnia w Centrum Dialogu odbędzie się dyskusja drugiego pokolenia Ocalałych pt. „Ile warstw ma pamięć?” z udziałem Mikołaja Trzaski, Mikołaja Grynberga i Joanny Chmarzyńskiej-Golińskiej, a obchody zamknie szabatowa „Świecka chewruta” połączona z kolacją. Cykl zwieńczy spacer po Stacji Radegast 30 sierpnia.
Litzmannstadt Getto zostało utworzone przez Niemców w lutym 1940 r. Było drugim co do wielkości – po warszawskim – i najdłużej istniejącym gettem na okupowanych ziemiach polskich. Getto zajmowało teren dawnego Starego Miasta i dużą część Bałut. Początkowo zamknięto w nim 160 tys. osób. Później trafiło do niego wielu przedstawicieli żydowskiej inteligencji z Czech, Niemiec, Austrii i Luksemburga oraz 5 tys. Romów i Sinti z Austrii, a także około 20 tys. Żydów z podłódzkich miejscowości. Łącznie przeszło przez getto ponad 200 tys. osób.
Przez pięć lat z głodu i wyczerpania zmarło blisko 45 tys. osób. Większość z nich jest pochowana na Polu Gettowym na Cmentarzu Żydowskim. W styczniu 1942 r. rozpoczęły się masowe deportacje mieszkańców getta do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem, gdzie zamordowano 70 tys. osób. Kolejne transporty docierały do Auschwitz-Birkenau. Przyjmuje się, że ostatni z nich został odprawiony 29 sierpnia 1944 r. Potem getto zostało zlikwidowane. Według różnych źródeł ocalało z niego jedynie od 7 do 13 tys. osób. (PAP)
bap/ ugw/
