Francja Maisons-Laffitte pod Paryżem - 1997 rok. Redaktor naczelny miesięcznika Kultura Jerzy Giedroyć w siedzibie Instytutu Literackiego przy Avenue de Poissy 91, gdzie mieszkał od 1954 r. Fot. Jerzy Ruciński (PAP)
W czwartek w Muzeum Historii Polski w Warszawie zorganizowany zostanie „Dzień Jerzego Giedroycia”. Spotkanie skierowane będzie do szerokiego grona zainteresowanych myślą i dorobkiem wydawcy i redaktora „Kultury”. Zgodnie z uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej rok 2026 ustanowiony został Rokiem Jerzego Giedroycia.
W 2026 r. przypada 120. rocznica urodzin Jerzego Giedroycia oraz 80. rocznica powstania, założonego przez niego, wydawnictwa Instytutu Literacki. W tym roku przypadają także rocznice urodzin ważnych dla Instytutu Literackiego postaci, w tym przede wszystkim 120. rocznica urodzin Juliusza Mieroszewskiego. Zgodnie z uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej rok 2026 ustanowiony został Rokiem Jerzego Giedroycia.
„Muzeum Historii Polski we współpracy z Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego, Centrum Jerzego Giedroycia przy Uniwersytecie Łódzkim, Ośrodkiem Studiów Wschodnich im. Marka Karpia i Instytutem Literackim KULTURA zaplanowało realizację szeregu działań mających na celu przypomnienie postaci Jerzego Giedroycia i jego dorobku. Realizacja tych działań jest możliwa dzięki dofinansowaniu ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego” – napisano na stronie Muzeum Historii Polski. „Jednym z planowanych działań jest organizacja »Dnia Jerzego Giedroycia« – spotkania skierowanego do szerokiego grona jego odbiorców” – napisano dalej.
W programie „Dnia Jerzego Giedroycia” znajdą się:
Debata „Dorobek intelektualny »Kultury« w kształtowaniu oblicza Europy Środkowo-Wschodniej”, której uczestnikami będą: Bogumiła Berdychowska, prof. Alfredas Bumblauskas, Taciana Niadbaj, dr Mykola Riabchuk (godz. 15 - 16.30).
Debata „Historia versus pamięć w Europie Środkowo-Wschodniej XXI wieku”, w której wezmą udział: dr Łukasz Kamiński, dr Alvydas Nikžentaitis, prof. Andrij Portnov, dr Anton Saifullayeu (godz. 17 – 18.30).
Wydarzenie uświetni recital fortepianowy Marka Tomaszewskiego, przed laty współtwórcy znanego duety Marek i Wacek. - Zacznę od „Pieśni Legionów”. Jest to pierwsza wersja hymnu polskiego, prawie nieznana. Znalazłem ją w muzeum Józefa Wybickiego. Powstała ok. 1797 r., gdy Polska był już po trzecim rozbiorze. To bardzo romantyczny utwór, który był prototypem naszego współczesnego hymnu – powiedział PAP pianista Marek Tomaszewski. „Po tym zagram też kilka utworów Chopina. Kolejne będą utwory filmowe Krzysztofa Komedy” – dodał.
- Będę też grał utwory związane z Giedroyciem. Wybrałem temat z filmu Hitchcocka „North by Northwest”. Ta muzyka jest bardzo odzwierciedlająca sytuacje wojny w Ukrainie. Następnie zagram utwór „Ragtime klonowego liścia”. Jest to muzyka nawiązująca do westernów, a Jerzy Giedroyć wyjątkowo lubił ten gatunek filmowy. Do tej muzyki wplotę temat pieśni politycznej, jaką jest legionowa „Pierwsza Kadrowa”. Na koniec zagram „Hejnał mariacki” w moim opracowaniu – powiedział Marek Tomaszewski.
Udział w wydarzeniu jest możliwy po pobraniu bezpłatnej wejściówki dostępnej na stronie MHP.
Jerzy Giedroyć urodził się 27 lipca 1906 r. w Mińsku. Był redaktorem, wydawcą, jednym z najważniejszych twórców koncepcji politycznych w XX wieku. W latach 30. skupił wokół prowadzonych przez siebie czasopism „Bunt Młodych" i „Polityka" wybitniejszych autorów młodego pokolenia. W 1946 r. założył Instytut Literacki, wydający czasopisma „Kultura” i „Zeszyty Historyczne” oraz serię książek „Biblioteki Kultury". Siedziba Instytutu w podparyskim Maisons-Laffitte była przez kilkadziesiąt lat centrum życia intelektualnego i kulturalnego emigracji polskiej. Publikacje wydawane i przemycane do rządzonego przez komunistów kraju stanowiły alternatywę dla PRL-owskiej propagandy.
Giedroyć przeciwstawiał się systemowi rządów panujących w powojennej Polsce. Za propagowanie idei wolności, demokracji i pluralizmu politycznego stał się jednym z najbardziej cenzurowanych publicystów. Był zwolennikiem dialogu i współpracy z Litwinami, Białorusinami i Ukraińcami.
„Dorobek Jerzego Giedroycia jako redaktora, wydawcy, myśliciela politycznego, twórcy koncepcji politycznych i ideowych, organizatora życia intelektualnego i kulturalnego stanowi wciąż żywy i aktualny punkt odniesienia dla debaty intelektualnej i kultury zarówno Polski, jak i innych krajów Europy Środkowej i Wschodniej” – napisano na stronie MHP.
szt/
