Człowiek, który podczas okupacji współuczestniczył w akcji ratowania Jana Karskiego, a w Auschwitz był członkiem obozowej konspiracji, po wojnie firmował swoją osobą stalinowski reżim. "To postać niejednoznaczna" - pisze Piotr Lipiński autor książki "Cyrankiewicz. Wieczny premier"
Józef Cyrankiewicz. Konformista, cynik, nihilista. Cień Bieruta i Gomułki. Mistrz politycznej mimikry, człowiek z poczuciem wyższości, ale również z małostkowym lękiem o przywileje i apanaże. Kobieciarz, bon vivant. Według wielu – zbrodniarz z krwią na rękach. A wcześniej? Idealista, socjalista nie lubiący zarówno narodowców jak i komunistów. Więzień Auschwitz. Kandydat na… zastępcę delegata Rządu Londyńskiego na Kraj.
Rotmistrz Witold Pilecki – dobrowolny więzień i twórca konspiracji wojskowej w KL Auschwitz, uciekinier z tego obozu i uczestnik Powstania Warszawskiego, po wojnie oficer II Korpusu gen. Władysława we Włoszech, stracony został w więzieniu na Mokotowie 25 maja 1948 r. Józef Cyrankiewicz – również więzień obozu oświęcimskiego, kiedy został dokonany mord sądowy na Pileckim – był od kilkunastu miesięcy premierem PRL.
Przez cały PRL obowiązywała wersja, że to właśnie Cyrankiewicz był organizatorem konspiracji w KL Auschwitz. Jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku w obozowym muzeum widniało jego zdjęcie, a o Pileckim - prawdziwym twórcy Związku Organizacji Wojskowej, ruchu oporu wśród więźniów - nie było ani słowa.
W lipcu 1944 r. planowaliśmy ucieczkę w grupie więźniów ciągnących tzw. rolwagę - duży wóz do transportu towarów spoza obozu. Miał w niej uczestniczyć także Józef Cyrankiewicz, ale w umówione miejsce nie przyszedł - powiedział PAP b. więzień obozu, prof. Zbigniew Kączkowski.
Był najdłużej urzędującym premierem PRL-u, sprawującym swoją funkcję przez 21 lat, współodpowiedzialnym za stalinowski terror i krwawe represje wobec protestujących robotników w 1956 r. i w 1970 r. Józef Cyrankiewicz zmarł 25 lat temu, 20 stycznia 1989 r. w Warszawie.
15 grudnia 1948 roku w auli Politechniki Warszawskiej, udekorowanej napisem: Marks, Engels, Lenin, Stalin, rozpoczął się kongres zjednoczeniowy PPR i PPS, na którym powstała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Do 1989 r. była ona partią rządzącą, a rok później została rozwiązana.