Warsztaty edukacyjne i zwiedzanie wystaw, kwiaty od władz w miejscach pamięci związanych z deportacjami - tak w Białymstoku obchodzone są rocznice dwóch masowych deportacji obywateli polskich na Wschód dokonanych w czerwcu 1940 i 1941 roku przez władze ZSRR.
Wystawę „Deportowani na step. Losy polskich zesłańców i ich rodzin w Kazachstanie” otwarto w środę w gmachu Sejmu w Warszawie. Ekspozycja została przygotowana z okazji 90. rocznicy pierwszej deportacji Polaków do Kazachstanu.
Na murze przy Grobie Nieznanego Sybiraka w Białymstoku odsłonięta została w czwartek tablica upamiętniająca leśników i drzewiarzy z Ziem Wschodnich II RP oraz ich rodziny, wywiezione przez Sowietów w latach 40. ubiegłego wieku w masowych deportacjach na Syberię.
Pierwsza z czterech masowych deportacji Polaków na Sybir rozpoczęła się w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku. Przeprowadzona została przez Sowietów, którzy od 17 września 1939 okupowali wschodnie tereny II Rzeczypospolitej. Tego dnia w głąb Związku Radzieckiego wywieziono około 140 tysięcy obywateli polskich. Wśród deportowanych były głównie rodziny wojskowych, urzędników państwowych, pracowników służby leśnej i kolei ze wschodnich obszarów przedwojennej Polski.
W położonej niedaleko Astany wsi Pietrowka, założonej przez Polaków zesłanych w latach 30. XX wieku, jest pomnik wdzięczności Kazachom, którzy uratowali wielu zesłańców przed śmiercią; pamięć o zesłaniach jest tu wciąż żywa, a polskość pielęgnują księża z Polski.
Kresowiak, Sybirak, „Tułacze dziecko” ocalone z nieludzkiej ziemi przez Armię gen. Andersa, strażnik pamięci o losach dzieci polskich w Indiach w czasie II wojny światowej. 16 maja w wieku 93 lat zmarł Wiesław Stypuła.
Apelem pamięci, ekumeniczną modlitwą za pomordowanych, ale też w intencji pokoju na świecie oraz złożeniem kwiatów pod Pomnikiem Ofiar Zbrodni Katyńskiej upamiętniono w sobotę w Białymstoku 84. rocznice zbrodni katyńskiej oraz drugiej tzw. masowej wywózki Polaków na Sybir.
Pamiętam wybuch II wojny światowej, miałam wtedy prawie 13 lat. Gdy Niemcy przekroczyli granicę, byliśmy przerażeni, wojna zaskoczyła nas wszystkich. Straciliśmy nadzieję na wolną Polskę – mówi PAP Sybiraczka Helena Knapczyk.
Szkoły w Czechach, a później w Polsce, Słowacji i Niemczech będą miały bezpłatny dostęp do multimedialnego programu edukacyjnego GULAG XR o represjach sowieckich. Chcemy pokazać, że represje nie dotyczyły tylko sowieckich obywateli, powiedział PAP szef projektu Sztiepan Czernouszek.