Ukraina, Zniszczenia po rosyjskim ataku rakietowym na mieszkalną dzielnicę Kijowa. Fot. PAP/Vladyslav Musiienko
Wojna, którą Ukraina od czterech lat toczy przeciwko rosyjskiej agresji, „zmusiła” Ukraińców do dorosłości – powiedział PAP Jewhen Hlibowycki, ukraiński analityk i szef kijowskiego think tanku Frontier Institute.
- Wojna przyniosła nam, jako narodowi, dorastanie. Ten typ przymusowego dorastania, który zdarza się nastolatkom, gdy muszą podejmować życiowe decyzje. Ukraińskie społeczeństwo musiało bardzo szybko wejść w stan, w którym trzeba podejmować decyzje bez precedensów w żyjącej pamięci – ocenił.
Wyjaśnił, że dynamiki rozwoju ukraińskiego państwa nie można porównać do rozwoju państwa polskiego. – Nie można porównywać niepodległej, a później komunistycznej Polski ze statusem (ukraińskiej) republiki w składzie Związku Radzieckiego. Ukraina przeszła przez prześladowania i tłumienie pamięci historycznej. Wojna dała Ukrainie podmiotowość – podkreślił.
Ekspert stwierdził, że Ukraina nie wpisuje się w znane na Zachodzie ramy, gdyż obowiązuje w niej inny model zarządzania, w którym bardzo poważną rolę odgrywa społeczeństwo obywatelskie.
- Dla Ukraińców państwo jest ważnym miejscem, jednak nie monopolowym. Oprócz państwa są inni silni gracze, którzy pełnią strategiczne role. W pierwszej kolejności społeczeństwo obywatelskie. Dlatego powiedziałbym, że ukraińskie zarządzanie jest bardziej zdecentralizowane, rozłożone pomiędzy różnych uczestników – ocenił.
- Na przykład brak zdolnej do walki armii w 2014 roku (gdy Rosja zajęła Krym i części obwodów donieckiego i Ługańskiego – PAP) został zrekompensowany przez ruchy ochotnicze, które dawały sobie radę z wyzwaniami, przeznaczonymi tylko dla regularnych armii – dodał.
Zdaniem Hlibowyckiego przyjmowanie Ukrainy poprzez „zachodnią optykę” jest błędem.- Ukraina jest niepoprawnie interpretowana. I stąd masa mitów. Od mitu o tym, że Ukraina jest krajem słabego zarządzania, do mitu, że Kijów upadnie w trzy dni – podkreślił.
Rozmówca PAP uznał, że doświadczenie ukraińskiej odporności może być użyteczne dla wzmocnienia odporności instytucji europejskich. - Bardzo często mylimy się, patrząc na integrację europejską Ukrainy jak na drogę o jednokierunkowym ruchu. Ja jestem przekonany, że ruch ma być dwukierunkowy; integracja Ukrainy z Europą i integracja Europy z Ukrainą – powiedział.
Pytany, jak działa ukraińska demokracja w warunkach wojny, odpowiedział, że najważniejsze jest, iż ona trwa. - Oczywiście, że demokracja działa inaczej, bo nie ma wyborów. Prezydent (Wołodymyr) Zełenski pełni swoje obowiązki tak jakby w drugiej kadencji – wyjaśnił.
- Ale proces demokratyczny trwa. W Ukrainie możliwe są protesty, jak widzieliśmy na przykładzie Kartonowego Majdanu przeciwko próbom ograniczenia kompetencji organów antykorupcyjnych – powiedział, mówiąc o protestach z lata ubiegłego roku przeciwko próbom władz pozbawienia autonomii Narodowego Biura Antykorupcyjnego (NABU) i Specjalnej Prokuratury Antykorupcyjnej (SAP).
Według eksperta Ukraińcy chcą wyborów, ale uważają, że nie mogą być one zmanipulowane. - Ukraińcy czekają na moment przywrócenia wyborów. Jednocześnie rozumieją, że wybory nie mogą być sfałszowane. I dlatego większość Ukraińców występuje przeciwko wyborom w warunkach stanu wojennego – zaznaczył.
Zdaniem eksperta ukraińska podmiotowość „nie jest ulubionym dzieckiem świata”. – Przede wszystkim mamy problem z Rosją, która patrzy na Ukrainę jak na część siebie, w tym także poprzez mit o Rusi Kijowskiej i Kijowie jako kolebce Rosji. Tak samo widzimy problemy w relacjach polsko-ukraińskich. To samo jest z Węgrami – podkreślił.
Analityk ostrzegł Europę przed „osłabieniem czujności” wobec niebezpieczeństw, związanych z możliwymi konfliktami.
- Ukraina jest przykładem kraju, gdzie deficyt bezpieczeństwa zaczął zagrażać istnieniu państwa, tożsamości, narodu i kultury. Ale okazało się, że podobnym ryzykiem staje się nadmiar tego wszystkiego. Ludzie zamieniają się w konsumentów. I skutkiem tego jest to, że wielu Europejczyków nie do końca rozumie, czego mieliby bronić w razie agresji – ocenił Hlibowycki.
Z Kijowa Jarosław Junko (PAP)
jjk/ sp/
