Element stałej ekspozycji muzeum COP. Fot. muzeumcop.pl
Prezentacja historii Centralnego Okręgu Przemysłowego i integracja lokalnej społeczności to główne założenia Muzeum COP w Stalowej Woli. Istniejąca od czterech lat placówka realizuje rocznie 40 wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych, część wystaw opiera na zbiorach prywatnych kolekcjonerów i mieszkańców.
Muzeum Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) funkcjonuje jako oddział Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli. Zlokalizowana w dawnych warsztatach ekspozycja stała przybliża historię przedwojennego projektu gospodarczego oraz powojennego rozwoju przemysłu w tym regionie. Poza działalnością stricte wystawienniczą instytucja kładzie nacisk na tzw. muzealnictwo partycypacyjne.
– Współczesne muzeum nie powinno być zwrócone wyłącznie ku przeszłości, ale musi funkcjonować w relacji z mieszkańcami. Nie robimy projektów dla kogoś, ale z kimś, i to przynosi fantastyczne rezultaty – powiedziała PAP Aneta Garanty, dyrektorka Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli. Jako przykład podaje niedawną wystawę przygotowaną wspólnie z lokalnymi harcerzami, którzy udostępnili własne eksponaty i współtworzyli koncepcję aranżacji. – Budowanie kapitału społecznego wokół instytucji to proces wieloletni, oparty na dialogu, zaufaniu i odpowiadaniu na potrzeby ludzi – dodaje.
Formułę bliskiej współpracy z otoczeniem zapoczątkowała poprzednia dyrektorka Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli Lucyna Mizera, a obecne kierownictwo kontynuuje ten kierunek. Za realizację programu Muzeum COP odpowiada 13-osobowy, w większości młody zespół, którym od ponad dwóch lat kieruje Paweł Roszak-Kwiatek. Większość pracowników Muzeum COP nie miała wcześniej doświadczenia w tradycyjnym muzealnictwie, co przełożyło się na bardziej elastyczne podejście do realizowanych projektów i mniejszą rutynę w działaniu. - To jest właśnie walor tej placówki. Ci ludzie są zintegrowani i kreatywni w działaniu. Robią więcej, niż należy do ich obowiązków. Mądrość dyrektora polega tylko na tym, żeby nie przeszkadzać i nie gasić tych wspaniałych inicjatyw. I właśnie tak zintegrowany zespół może też integrować i włączać do działania społeczność lokalną. Inaczej by się to nie udało – podkreśliła Aneta Garanty.
Ważnym elementem działalności placówki jest stała współpraca z regionalistami, przewodnikami miejskimi oraz kolekcjonerami. Muzeum regularnie pozyskuje prywatne zbiory na potrzeby ekspozycji czasowych. - Jesteśmy muzeum partycypacyjnym. Już na etapie powstawania wystaw staramy się tworzyć je we współpracy z mieszkańcami i lokalnymi organizacjami – powiedział Roszak-Kwiatek.
- Świetnym przykładem była wystawa „Stalowe pamiątki”, w przypadku której dużą część eksponatów stanowiły przedmioty wypożyczone przez mieszkańców Stalowej Woli, czy też wystawa „Dwa koła na froncie. Motocykle II wojny światowej”, na której motocykle zostały udostępnione przez lokalnych pasjonatów – tłumaczył kierownik Muzeum COP.
Muzeum COP prezentuje historię jednego z największych cudów gospodarczych w dziejach Polski, a także to, co działo się tam po wojnie. To tematyka wielowymiarowa, w której przeważają aspekty techniczne i urbanistyczne, gdyż skutkiem powstawania i rozwoju przemysłu był również rozwój miast.
Obchody 85-lecia powstania COP – od czwartku w Stalowej Woli
Sercem placówki jest wystawa stała „Centralny Okręg Przemysłowy. Narodziny innowacyjnego przemysłu w Polsce”. Składa się na nią blisko 800 obiektów zabytkowych, a narrację uzupełniają multimedia: stylizowane filmy, kroniki archiwalne, quizy oraz sensoryczne elementy aranżacji wnętrz. Jest również strefa dla najmłodszych „Miasto dla dzieci” oraz pokój zagadek.
- W wakacje organizujemy „Letnie Kino Historyczne”, podczas którego wspólnie oglądamy seanse poświęcone historii miasta i regionu. Co roku organizujemy także „Historiadę”, czyli test wiedzy o tej samej tematyce. Cyklicznie odbywa się również „Festiwal wynalazków” skierowany do młodzieży i zachęcający do zgłębiania wiedzy na temat szeroko rozumianej nauki. Organizujemy wycieczki po mieście z przewodnikiem – powiedział Paweł Roszak-Kwiatek. – Jesteśmy również muzeum dostępnym, współpracujemy z Warsztatami Terapii Zajęciowej, których uczestnicy, pod okiem muzealników, wykonują drobne prace na rzecz muzeum. Odbywają się u nas konferencje naukowe i edukacyjne, spotkania autorskie z poczytnymi pisarzami i pisarkami, a także debaty. Przykładem może być dyskusja „Kobiecym okiem”, podczas której trzy uczestniczki opisywały losy przemysłowych miast widziane z kobiecej perspektywy – dodał.
Najnowszą wystawą czasową w Muzeum COP jest „Podkarpacka Ikonosfera”. Jest to ekspozycja podsumowująca 4. edycję ogólnopolskiego konkursu fotograficznego pod tym samym tytułem, złożona z 39 najlepszych fotografii 13 autorów. Celem wystawy jest popularyzacja fotografii, dla której inspiracją jest krajobraz kulturowy Podkarpacia.
Tomasz Szczerbicki (PAP)
szt/ miś/
