Obraz Jana Matejki „Przyjęcie Żydów Roku Pańskiego 1096” na pocztówce ze zbiorów Muzeum Polin. Fot. kolekcje.polin.pl
Główne obchody 29. Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce odbędą się 15 stycznia br. w Płocku. Uczestniczyć w nich będą m.in. przewodniczący Komitetu Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem kard. Grzegorz Ryś i naczelny rabin Polski Michael Schudrich.
– Dla nas to szczególne wyróżnienie - dla Płocka, dla diecezji płockiej, że możemy w tym roku centralne obchody Dnia Judaizmu przeżyć właśnie tutaj – powiedział w czwartek biskup płocki Szymon Stułkowski podczas briefingu prasowego w Kurii Diecezjalnej Płockiej.
Przypomniał, że w 1889 r. Jan Matejko namalował obraz przedstawiający „Przyjęcie Żydów Roku Pańskiego 1096”, a scenę tę - z czasów panowania Władysława I Hermana - umieścił przed katedrą w Płocku. W mieście, które było jego siedzibą, pełniąc zarazem funkcję stolicy Polski, oraz przed bazyliką, gdzie władca ten jest pochowany wraz z synem Bolesławem III Krzywoustym.
– Dlatego czujemy się szczególnie wyróżnieni i chcemy spojrzeć w tę historię, która była wspólna. Chcemy Panu Bogu dziękować za to, co było piękne i dobre – podkreślił biskup Stułkowski. Dodał, że tegoroczne obchody Dnia Judaizmu będą poświęcone jednocześnie modlitwie za ofiary Holocaustu, w tym zamordowanych przez Niemców w czasie II wojny światowej Żydów – mieszkańców Płocka, a także modlitwie o pokój na świecie.
– Ta modlitwa ma nas prowadzić w teraźniejszość i przyszłość, żebyśmy potrafili w zgodzie, jedności i pokoju wspólnie żyć – zaznaczył biskup płocki.
Głównym obchodom 29. Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce, które w Płocku odbędą się 15 stycznia br., towarzyszyć będą słowa z biblijnej Księgi Ruth: „Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem”. Wydarzenie zostanie zainaugurowane w Muzeum Żydów Mazowieckich modlitwą „za Żydów, obywateli Płocka, ofiary Szoah”, którą zmówią metropolita krakowski, zarazem przewodniczący Komitetu Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem kardynał Grzegorz Ryś oraz naczelny rabin Polski Michael Schudrich.
W płockiej katedrze odbędzie się następnie Nabożeństwo Słowa Bożego z udziałem kardynała Rysia i rabina Boaza Pasha. Wcześniej otwarta zostanie tam planszowa wystawa archiwaliów, w tym fotografii „Byli sąsiadami. Ludzkie wybory i zachowania w obliczu zagłady”, przygotowana przez United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie.
W ramach obchodów w Muzeum Diecezjalnym w Płocku zaplanowano także wernisaż wystawy „Płockie Judaica”, w tym ze zbiorów tamtejszego Muzeum Mazowieckiego oraz Towarzystwa Naukowego Płockiego. Otwarcie ekspozycji poprzedzi panel dyskusyjny „Pamięć i nadzieja w drodze do wiary”, w którym uczestniczyć będą dr Katarzyna Kowalska ze zgromadzenia zakonnego Notre Dame de Sion, współprzewodnicząca Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów oraz prof. Jan Grosfeld i rabin Icchak Chaim Rapoport.
Częścią obchodów będzie również spacer ulicami Płocka, w tym ulicą Jerozolimską, poświęcony miejscom związanym z historią tamtejszych Żydów.
Płoccy Żydzi byli jedną z najstarszych społeczności żydowskich na ziemiach polskich. Tuż przed wybuchem II wojny światowej przygotowywali się do obchodów 700-lecia osiedlenia się w tym mieście – w tym czasie mieszkało tam około 9 tys. Żydów, stanowiąc jedną trzecią mieszkańców. Holokaust przeżyli nieliczni. Ci, którzy powrócili do rodzinnego miasta po zakończeniu II wojny światowej, w większości wyemigrowali następnie z Polski, głównie w latach 50. i 60. XX wieku.
Z Płockiem związani byli m.in. Nahum Sokołow (1859-1936) – pisarz, sekretarz generalny Światowego Kongresu Syjonistycznego; Natan Korzeń (1895-1941) – malarz; Izaak Grunbaum (1879-1970) – polityk, poseł na Sejm II Rzeczypospolitej, po emigracji w 1932 r. sygnatariusz deklaracji z 1948 r. o utworzeniu państwa Izrael, a także Edward Flatau (1868-1932) – pionier polskiej i światowej neurologii i Stefan Themerson (1910-1988) – prozaik, poeta, twórca koncepcji poezji semantycznej i autor awangardowych filmów.
W 2013 r. w Płocku rozpoczęło działalność Muzeum Żydów Mazowieckich, którego siedziba mieści się w odremontowanej na ten cel dawnej płockiej Małej Synagodze. Wybudowana około 1810 r. w stylu klasycystycznym jest jedną z nielicznych zachowanych na Mazowszu i jedyną w regionie płockim. W latach 50. XX w. synagoga została zamieniona na szwalnię, natomiast od końca lat 80., opuszczona już wtedy, niszczała. Z oryginalnego wyposażenia synagogi ocalała jedynie Aron ha-Kodesz, szafa na Torę.
Inicjatorem prowadzonej od 2011 r. renowacji Małej Synagogi z przeznaczeniem właśnie na Muzeum Żydów Mazowieckich było społeczne Stowarzyszenie Synagoga Płocka. Główną część ekspozycji stanowi tam multimedialna prezentacja historii i kultury Żydów na Mazowszu.
Dzień Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce, decyzją Konferencji Episkopatu Polski, jest obchodzony od 1997 r. Każda kolejna edycja tego wydarzenia organizowana jest w innym mieście i diecezji. (PAP)
mb/ akar/
