Fot. Źródło: Muzeum Warszawy/facebook
Kim są ludzie widoczni na kadrach powstańczych kronik? Gdzie dokładnie zostały nakręcone poszczególne sceny? Jaką drogę przebyły taśmy z powstańczej Warszawy do współczesnych archiwów? To pytania, na które odpowiedzi będą szukać badacze z Muzeum Warszawy. Efekt tych prac ma być zaprezentowany pod koniec roku.
- Celem projektu „Kroniki Powstania Warszawskiego na nowo odczytane” jest ustalenie kogo widzimy na kadrach powstańczych kronik i jakie obiekty. Postaramy się również pokazać całą historię obiegu samych taśm i ich wpływu na powojenną kulturę – powiedział PAP Szymon Smolnicki-Woźniak, koordynator merytoryczny i organizacyjny projektu. - Jest to bardzo trudne zadanie, gdyż materiał, którym dysponujemy, to jest cały czas materiał szczątkowy – dodał.
- Do udziału w tym projekcie zaprosiliśmy pana Zygmunta Walkowskiego, który jeszcze w latach 80. starał się rozpoznać wszystkie miejsca i postaci widoczne na kadrach powstańczych kronik. Od lat 80. dokonał on mnóstwa odkryć w tym względzie – tłumaczył Smolnicki-Woźniak.
Jest to nowy projekt Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy, oddziału Muzeum Warszawy, realizowany we współpracy z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym. Jego efektem ma być pierwsze pełne opracowanie około 100 minut zachowanych materiałów filmowych z Powstania Warszawskiego oraz ich udostępnienie publiczności pod koniec 2026 r. wraz z komentarzem historycznym.
Kroniki Powstania Warszawskiego to nieme materiały filmowe nakręcone przez operatorów Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Kamera rejestrowała działania bojowe powstańców, ale przede wszystkim codzienność mieszkańców miasta – zdobywanie wody, funkcjonowanie kuchni polowych, życie w schronach, gaszenie pożarów czy dramatyczne obrazy zniszczonych ulic. To jedno z najważniejszych zachowanych świadectw filmowych Powstania.
Jednym z głównych ekspertów projektu jest Zygmunt Walkowski – badacz ikonografii Powstania Warszawskiego, który zajmuje się tym od lat 80. Równolegle zespół odtworzy historię samych taśm – od ich projekcji podczas Powstania Warszawskiego w kinie Palladium, przez ukrycie i ratowanie materiałów po wojnie, aż po ich późniejsze wykorzystanie w filmach, publikacjach i kulturze popularnej. Badania pozwolą również oddzielić oryginalne zdjęcia z 1944 r. od późniejszych ingerencji montażowych i rekonstrukcji.
„Rezultaty projektu zostaną zaprezentowane w Izbie Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy – miejscu poświęconym pamięci ponad 104 tysięcy mieszkańców stolicy pochowanych na największej nekropolii ofiar Powstania Warszawskiego. Zwiedzający zobaczą opracowane materiały filmowe wraz z komentarzem historycznym, a także poznają niezwykłą drogę ich powstania, ocalenia i ponownego odkrycia” – napisano w informacji Muzeum Warszawy. „Projekt stanie się również podstawą programu edukacyjnego i przyszłej wystawy czasowej poświęconej kronikom Powstania Warszawskiego” – wskazano.
Projekt jest dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. (PAP)
szt/ lm/
