Ruda Śląska, 21 listopada 2006 r. W kopalni "Halemba" w Rudzie Śląskiej doszło do wybuchu metanu. Fot. PAP/Andrzej Grygiel
20 lat temu, 21 listopada 2006 r., w kopalni Halemba zginęło 23 górników. 1030 metrów pod ziemią doszło do wybuchu metanu i pyłu węglowego. To jedna z najtragiczniejszych katastrof w historii górnictwa w Polsce.
Górnicy prowadzili prace związane z likwidacją ściany wydobywczej. Ich celem było m.in. uratowanie wartego wiele milionów złotych sprzętu.
W rejonie prac doszło najpierw do zapłonu i wybuchu metanu, a następnie do wybuchu pyłu węglowego. Do pierwszych ofiar ratownicy dotarli po kilku godzinach. Prowadzenie akcji było bardzo niebezpieczne z uwagi na wysokie stężenie metanu i zagrożenie kolejnym wybuchem. Dlatego wyrobisko należało przewietrzyć. Akcja ratownicza trwała ponad 37 godzin. Zginęło 23 górników, w tym 15 pracowników zewnętrznej firmy. Najmłodszy z nich miał 21 lat, a najstarszy 59 lat.
Ofiary katastrofy to: Teodor Banduch, Jan Bilman, Ireneusz Brabański, Krzysztof Bubała, Dariusz Dola, Arkadiusz Falkus, Krystian Gaszka, Janusz Gęsikowski, Andrzej Giemza, Przemysław Jóźwiak, Daniel Kindla, Jacek Mierzchała, Mariusz Miłkowski, Bernard Poloczek, Krzysztof Prygiel, Tadeusz Rymarzewski, Henryk Samisz, Wit Siepka, Krystian Sitek, Edward Sobota, Mirosław Toczek, Zbigniew Turniak, Adrian Wąsowski.
Po katastrofie w kopalni Halemba ogłoszono żałobę narodową.
Z ustaleń śledztwa zamkniętego w 2008 r. przez Prokuraturę Okręgową w Gliwicach wynika, że do katastrofy doszło z powodu zaniechania profilaktyki przeciw zagrożeniom naturalnym.
Górnicy w kopalni Halemba byli kierowani do prac mimo przekroczeń dopuszczalnych stężeń metanu, fałszowano dokumentację i próbki pyłu węglowego, aby wykazać, że był on neutralizowany pyłem kamiennym. Obrona w trakcie procesu przekonywała, że katastrofa była zdarzeniem losowym, niezależnym od ludzi.
Prokuratura oskarżyła w sumie 27 osób. Część z nich od razu dobrowolnie poddała się karze. W pierwszym procesie na ławie oskarżonych zasiadło 17 osób. W 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach skazał byłego szefa działu wentylacji Marka Z., oskarżonego m.in. o sprowadzenie katastrofy, na trzy lata więzienia. 14 innych osób, wśród nich były dyrektor kopalni Kazimierz D., usłyszało wyroki w zawieszeniu, a dwie osoby uniewinniono.
W 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w części uchylił tamto orzeczenie. Do ponownego rozpoznania skierował sprawy Marka Z., skazując go już prawomocnie na cztery miesiące więzienia za to, że po katastrofie kazał podwładnemu fałszować dokumentację, Kazimierza D. i Jana J. – byłego naczelnego inżyniera kopalni, który sprawował też funkcję zastępcy kierownika ruchu.
W 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach skazał Marka Z. na łączną karę roku i dwóch miesięcy więzienia. Uznał go za winnego sprowadzenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach oraz niedopełnienia obowiązków BHP i narażenia w ten sposób pracowników na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Kazimierza D. skazał na dwa lata więzienia w zawieszeniu na pięć lat, m.in. za sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach, którego skutkiem była śmierć. Jana J. skazał na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na cztery lata, a także grzywnę za złamanie przepisów BHP.
Od tego wyroku również odwołała się zarówno obrona, jak i prokuratura. W 2021 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach skazał byłego dyrektora kopalni i byłego szefa działu wentylacji na dwa lata więzienia. Obaj zostali uznani za winnych sprowadzenia niebezpieczeństwa w okresie poprzedzającym tragedię. Były naczelny inżynier kopalni został skazany na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na cztery lata za naruszenie przepisów BHP. Wyrok wobec nich stał się prawomocny.
W sobotę – w 20. rocznicę katastrofy w kopalni Halemba – o godz. 8.00 w Kościele pw. Matki Boskiej Różańcowej w Rudzie Śląskiej odbędzie się msza święta w intencji ofiar. Po niej na cmentarzu komunalnym złożone zostaną kwiaty pod pomnikiem upamiętniającym ofiary wszystkich katastrof i wypadków w kopalni Halemba. (PAP)