Szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Ołeksandr Ałfiorow. Fot. PAP/Vladyslav Musiienko
Szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP) Ołeksandr Ałfiorow oświadczył w piątek (21 sierpnia), że kwestie wspólnej pamięci Polski i Ukrainy powinny zostać wyłączone z bieżącej polityki. Zapowiedział też uruchomienie we wrześniu nowej cyfrowej bazy archiwalnej UINP.
- Jeśli uznajemy historię za naukę, a nie propagandę, to musimy otwarcie usiąść i zrozumieć, że historia jest nauką – z własnym zestawem źródeł i metod oraz własnymi podejściami naukowymi. Kiedy więc mówimy o współpracy Polski i Ukrainy w kwestiach historycznych, przy tym stole negocjacyjnym nie ma miejsca dla polityków - powiedział Ałfiorow PAP w kuluarach Kijowskiego Forum Bezpieczeństwa.
Szef Ukraińskiego IPN: Ukraina uznaje zbrodnię wołyńską
Jak zaznaczył, w innych dziedzinach, takich jak medycyna, politycy nie decydują o metodach leczenia czy narzędziach chirurgicznych. Podobnie – jego zdaniem – powinno być w przypadku badań historycznych.
- Historia to dziedzina ludzi, którzy zdobyli odpowiednie kwalifikacje i wykształcenie, a następnie przez lata i dziesięciolecia potwierdzali swoje kompetencje i pracowali w kierunku badań naukowych. To oni powinni dziś rozstrzygać kwestie związane z historią – podkreślił szef UINP.
Ałfiorow zaznaczył, że dyskusja o zbrodni wołyńskiej nie powinna być ograniczana wyłącznie do wydarzeń z 1943 roku. Jego zdaniem należy analizować szerszy okres konfliktów polsko-ukraińskich, obejmujący lata 1939–1947.
Od środy cykl IPN „Ukraiński nacjonalizm. Między ideologią a zbrodnią”
- Tragedia wołyńska to zbyt krótki okres w ramach II wojny światowej, a tym bardziej w kontekście ofiar konfliktów między Polakami a Ukraińcami w latach 1939–1947. Dziś, kiedy mówimy o ofiarach jednego okresu, a więc o Wołyniu w 1943 roku, powinniśmy mówić o szerszym przedziale czasowym – stwierdził.
Szef UINP porównał badanie historii do procesu leczenia. Jak wyjaśnił, nie można koncentrować się wyłącznie na jednym wydarzeniu, bez uwzględnienia szerszego kontekstu.
Bartosz Januszewski: w II RP na przeszkodzie zbliżenia stał ukraiński nacjonalizm i polskie elity ziemiańskie
- Zanim lekarz zacznie leczyć, nie może patrzeć wyłącznie na ranę. Musi przynajmniej określić płeć pacjenta, zebrać informacje o jego parametrach, wykonać rezonans magnetyczny, tomografię komputerową. Albo leczymy samą ranę, podczas gdy ciało gnije od gangreny, albo zachowujemy się rozsądnie i mówimy: tak, istniały konflikty - wytłumaczył.
Zdaniem szefa UINP konflikty między sąsiadującymi narodami są częścią historii, podobnie jak zawierane przez nie sojusze. Dlatego – jak zaznaczył – badanie relacji polsko-ukraińskich wymaga uwzględnienia wydarzeń z różnych epok.
Ałfiorow ocenił, że właśnie dlatego konieczne jest oddanie głosu historykom. - Tylko oni będą w stanie zrozumieć, czym była tragedia, która przybrała na sile wraz z początkiem II wojny światowej – powiedział.
Zwrócił uwagę, że niektóre wydarzenia są dziś analizowane znacznie intensywniej niż inne. - Musimy być szczerzy: dziś pewne wydarzenia historyczne są analizowane pod lupą, podczas gdy inne w ogóle nie są badane – stwierdził.
Szef UINP poinformował również, że jego instytucja przygotowuje nową bazę archiwalną, która ma udostępnić w internecie dużą liczbę dokumentów historycznych.
- W pierwszej dekadzie września zostanie zaprezentowana baza archiwalna Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Będzie to pierwsze otwarcie ogromnej liczby dokumentów na przestrzeń cyfrową, internetową – zapowiedział.
Według niego cyfryzacja archiwów ma ułatwić dostęp do źródeł i stworzyć dodatkową podstawę do prowadzenia badań historycznych.
Polskę i Ukrainę od wielu lat różni pamięć o roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii, które w latach 1943-1945 dopuściły się ludobójczej czystki etnicznej na blisko 100 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci. Polska uznaje te zbrodnie za ludobójstwo, natomiast wielu ukraińskich historyków i polityków interpretuje je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony. Jednocześnie w ukraińskiej pamięci historycznej OUN i UPA są często postrzegane jako symbole walki o niepodległość oraz powojennego oporu przeciwko Związkowi Sowieckiemu.
Z Kijowa Iryna Hirnyk (PAP)
ira/ jjk/ mal/ ktl/
