Stalinizm

10.04.2015 aktualizacja 19.07.2016

"Rewolucja społeczna" czy "dzika przebudowa"? - wystawa o Polsce z lat 1944-56

Fragment plakatu wystawy „+Rewolucja społeczna+ czy +dzika przebudowa+?”. Źródło: IPN Fragment plakatu wystawy „+Rewolucja społeczna+ czy +dzika przebudowa+?”. Źródło: IPN

Przejmowanie przez państwo różnych dziedzin gospodarki w powojennej Polsce ukazuje wystawa pt. „+Rewolucja społeczna+ czy +dzika przebudowa+? Przekształcenia własnościowe w Polsce w latach 1944-1956 i ich społeczne skutki”, którą otwarto w czwartek w Lublinie.

Wystawa, przygotowana przez lubelski oddział Instytutu Pamięci Narodowej, prezentowana jest w Muzeum Lubelskim na Zamku.

„Chcemy pokazać najważniejsze elementy polityki społeczno-gospodarczej władz komunistycznych prowadzonej po roku 1944 w Polsce. W pierwszej części wystawy jest prezentacja obszarów, gdzie władze wprowadzają nowy porządek prawny. Druga część poświęcona jest społecznym skutkom, czyli zmianom struktury społecznej, migracjom, zmianom stylu życia, a także reakcji społeczeństwa na tę politykę” – powiedział autor wystawy Tomasz Osiński.

Ekspozycja składa się z 33 plansz, na których prezentowane są różne archiwalia – m.in. fragmenty artykułów prasowych, rysunki satyryczne, zdjęcia, dokumenty urzędowe, wspomnienia. Wiele z nich pochodzi ze zbiorów prywatnych potomków dawnych właścicieli ziemskich m.in. Zamoyskich, Roztworowskich.

Na wystawie przedstawiane są różne dziedziny gospodarki – rolnictwo, przemysł, handel, rzemiosło, lasy – które poddawano przekształceniom własnościowym: nacjonalizacji, kolektywizacji, czy uspołecznieniu. Osobne plansze poświęcono przejmowaniu majątku Kościoła, mienia opuszczonego czy pożydowskiego, dysponowaniu majątkiem komunalnym.

Na wystawie przedstawiane są różne dziedziny gospodarki – rolnictwo, przemysł, handel, rzemiosło, lasy – które poddawano przekształceniom własnościowym: nacjonalizacji, kolektywizacji, czy uspołecznieniu. Osobne plansze poświęcono przejmowaniu majątku Kościoła, mienia opuszczonego czy pożydowskiego, dysponowaniu majątkiem komunalnym.

Wiele miejsca poświęcono metodom walki z „prywaciarzami”, „spekulantami”, likwidacji „warstw posiadających” czyli burżuazji przemysłowo-handlowej i posiadaczy ziemskich, którym odbierano majątki i zmuszano do emigracji. Na wystawie jest m.in. fotokopia dokumentu wydanego przez ówczesny Urząd Bezpieczeństwa Publicznego stwierdzający, że rodzina Roztworowskich została ewakuowana z powiatu gostyńskiego (gdzie był ich majątek) i „bez specjalnego zezwolenia nie ma prawa powrotu do powiatu gostyńskiego”.

„Chcemy też uświadomić, jaki gorset ograniczeń zastosowały ówczesne władze w społeczeństwie. Ograniczenia aktywności w sferze gospodarki było ograniczeniem wolności, a wiązało się często także z represjami” – zaznaczył Osiński.

Na wystawie prezentowane są również społeczne i kulturowe skutki takiej polityki państwa. Jednym z nich - w wyniku m.in. industrializacji, budowy nowych fabryk i migracji młodzieży wiejskiej do miast – była rosnąca grupa robotników, którym przypisywano w ówczesnej ideologii dominującą rolę w procesie budowania socjalizmu. Towarzyszyła temu degradacja i polityczna marginalizacja inteligencji.

Największe zmiany – zdaniem autorów wystawy - zaszły na wsi, gdzie m.in. przeprowadzono akcję likwidacji analfabetyzmu, promocji czytelnictwa i ukształtowano pewne nawyki kulturalne. Wiele osób pobudziło to do opuszczenia wsi, spowodowało też popularyzację i przyjmowanie wzorców miejskiej kultury.

Na wystawie prezentowane są też propagandowe zabiegi ówczesnej władzy – np. artykuły prasowe, rysunki satyryczne, obrazy - służące m.in. deprecjonowaniu właścicieli gospodarstw, majątków czy fabryk nazywanych „kapitalistami”, „burżujami” „kułakami”. W jednym z artykułów w „Trybunie Ludu” napisano, że ojcowie karmelici „prowadzili w swym majątku niszczycielską gospodarkę”, co miało usprawiedliwić przejęcie majątku tego zakonu.

Wystawę „+Rewolucja społeczna+ czy +dzika przebudowa+. Przekształcenia własnościowe w Polsce w latach 1944-1956 i ich społeczne skutki” można oglądać na lubelskim Zamku do 4 maja.(PAP)

ren/ dym/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL