Stalinizm

09.11.2017

Listopadowy "Biuletyn IPN" poświęcony powstaniom narodowym

Okładka 11 numeru "Biuletynu IPN" Okładka 11 numeru "Biuletynu IPN"

Głównym tematem listopadowego numeru "Biuletynu IPN" są polskie powstania narodowe. Zamieszczone w czasopiśmie artykuły dotyczą zrywów polskich niepodległościowych - od Konfederacji Barskiej do polskiego powstania antykomunistycznego w latach 1944-47.

Tomasz Łabuszewski, opublikował tekst o polskim powstaniu antykomunistycznym, czyli działaniach zbrojnej konspiracji po II wojnie światowej, kontynuującej walkę Armii Krajowej i formacji narodowych z okupantem niemieckim i sowieckim. Przypomniał, że polskie powstanie antykomunistyczne nie było odruchem oporu określonej grupy etnicznej, politycznej, społecznej czy religijnej.

"To prawdziwe polskie pospolite ruszenie wszystkich grup politycznych działających przed wojną i w jej trakcie na terytorium Polski – od lewicowych demokratów i socjalistów po radykalną prawicę – złączonych, co warto jeszcze raz podkreślić, wspólną ideą walki o Polskę niepodległą" - napisał Łabuszewski.

Historyk podkreślił różnorodność struktur niepodległościowych po 1945 roku, pozostających pod różnym kierownictwem: "Polskie antykomunistyczne podziemie niepodległościowe rzeczywiście nie miało jednolitego dowództwa. Po 19 stycznia 1945 r. padło ofiarą niezamierzonej dekompozycji, w której wyniku ukształtowały się trzy główne nurty: poakowski – reprezentowany przez DSZ/WiN, narodowy – tworzony przez NSZ i NZW, oraz nurt organizacji lokalnych, z reguły korzystających z aktywów terenowych AK".

Łabuszewski zaznaczył, że oddziały podziemia niepodległościowego były tworzone głównie z ochotników. "To prawda, że w odniesieniu do polskiego powstania antykomunistycznego możemy mówić jedynie o ochotniczych oddziałach partyzanckich, a nie o regularnych formacjach wojskowych. Nie jest to jednak warunek sine qua non powstania. Takich oddziałów nie było ani w Powstaniu Styczniowym, ani w Powstaniu Warszawskim" - wyjaśnił.

Piotr Szubarczyk napisał o Konfederacji Barskiej, określając ją: "pierwszym zrywem niepodległościowym i patriotycznym o szczególnie religijnym i narodowym charakterze". Przypomniał, że: "W PRL określano ją jako +wsteczny ruch szlachty polskiej, który doprowadził do I rozbioru Polski+".

O litewskim epizodzie Powstania Listopadowego przypomniał Kazimierz Krajewski. "Powstańcy litewscy walczyli nie o niepodległość Litwy jako odrębnego tworu państwowego, lecz o wolność i całość Rzeczypospolitej w jej przedrozbiorowym kształcie, o wolność i całość Rzeczypospolitej w jej przedrozbiorowym kształcie" - ocenił.

Marek Klecel przypomniał losy polskich powstańców, "zsyłanych przez władze rosyjskie na Sybir jako element niebezpieczny i demoralizujący". Opisał jak na zesłaniu – m.in. w Omsku i Irkucku – buntowali się przeciwko caratowi.

11 numer "Biuletynu IPN" będzie dostępny w sprzedaży od piątku 10 listopada. (PAP)

autor: Maciej Puchłowski

edytor: Paweł Tomczyk

mmmp/ pat/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL