Kultura i sztuka po 1989 roku

17.03.2019

Muzeum w Tarnowie uzupełni kolekcję „Panoramy Siedmiogrodzkiej”

Muzeum Okręgowe w Tarnowie, które kolekcjonuje fragmenty "Panoramy Siedmiogrodzkiej", namalowanej pod kierownictwem Jana Styki w 1897 r., otrzymało dotację z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na zakup obrazu stanowiącego szkic do tego dzieła.

Tarnowskie muzeum od 1977 r. zbiera części dzieła rozsiane po świecie. Posiada ich już 21, z czego 20 jest jego własnością. Ostatni fragment zatytułowany "Szarża", przedstawiający rozbicie rosyjskiej artylerii przez huzarów został kupiony w zeszłym roku.

Jak poinformowali przedstawiciele placówki, muzeum zakupi obraz olejny za 65 tys. zł w jednym z domów aukcyjnych. Dotacja resortu kultury wynosi blisko 43,8 tys. zł.

Obraz przedstawia centralną scenę „Panoramy”, gdzie ukazano sztab generała Józefa Bema. Janusz Kozioł, zastępca dyrektora Muzeum Okręgowego w Tarnowie zaznaczył, że będzie to pierwszy tego typu obiekt w zbiorach tarnowskiego muzeum, stanowiący jednocześnie cenne uzupełnienie gromadzonych od wielu lat fragmentów dzieła Jana Styki. Dzięki niemu oglądający kolekcję będą mogli zobaczyć studyjną formę malarstwa, która pokaże proces twórczy autorów „Panoramy”.

Przedstawiciel placówki przypomniał, że znaleziony szkic był pierwowzorem dla „Panoramy Siedmiogrodzkiej”. Jan Styka wykonał go w trakcie podróży do Siedmiogrodu, w którą pojechał przygotowując się do malowania monumentalnego dzieła.

Wszystkie części Panoramy posiadane przez Muzeum Okręgowe są prezentowane od lipca 2017 r. w nowej, stałej siedzibie mieszczącej się w Galerii "Panorama" w zabytkowym Dworcu PKP w Tarnowie.

"Panorama Siedmiogrodzka" przedstawiała zwycięską bitwę o Sybin w 1849 r., w której oddziałami węgierskimi dowodził gen. Józef Bem. Została namalowana przez polskich i zagranicznych artystów pod kierownictwem Jana Styki w 1897 r. Dzieło zamówili Węgrzy z okazji 50. rocznicy Wiosny Ludów. Panoramę malowano w budynku Rotundy we Lwowie, w którym powstawała wcześniej "Panorama Racławicka". Jej wymiary były takie same jak "Panoramy Racławickiej": 120 m obwodu i 15 m wysokości.

Po raz pierwszy dzieło zostało pokazane w rotundzie na terenie budapesztańskiego Parku Varosliget w marcu 1898 r. w 50. rocznicę wybuchu węgierskiego powstania przeciwko Austriakom. Towarzystwo akcyjne założone w celu sfinansowania kosztów namalowania panoramy przeliczyło się jednak co do spodziewanych zysków z publicznych prezentacji. Dlatego Jan Styka, nie widząc szans na wyegzekwowanie od zleceniodawców umówionej sumy, zwinął obraz na walec i w 1900 r. wywiózł na ziemie polskie. W 1907 r. Panorama została po raz ostatni pokazana publiczności w Warszawie w rotundzie przy ul. Karowej.

Ostatecznie Styka podjął decyzję o pocięciu Panoramy na kilkadziesiąt fragmentów, które oprawiono w ramy i sprzedano jako obrazy. Nie wiadomo dokładnie, na ile fragmentów dzieło zostało pocięte, ale ostatnie badania tarnowskich muzealników mówią o 100-110 obrazach. Wszystkie były sygnowane, zwykle podpis Jana Styki znajduje się w prawym dolnym rogu płótna.

Do dzisiaj udało się zidentyfikować 39 obrazów, które są lub były pozostałością po Panoramie, ich łączna powierzchnia nie przekracza 1/3 całego dzieła. Trzy fragmenty znane są tylko z przedwojennych reprodukcji i nie ma pewności czy zachowały się do dziś. Pozostałe znane fragmenty znajdują się w polskich muzeach w Warszawie, Krośnie i Łęczycy. Kilka znajduje się w rękach prywatnych, w tym jeden w Anglii. Przedstawiciele placówki zapewniają, że poszukiwania kolejnych części wciąż trwają.(PAP)

autor: Rafał Grzyb

rgr/ jbp/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL