Europa i świat po 1989 roku

17.01.2017

W Budapeszcie upamiętniono Raoula Wallenberga

Raoul Wallenberg. Fot. PAP/EPA Raoul Wallenberg. Fot. PAP/EPA

Szwedzkiego dyplomatę Raoula Wallenberga, który podczas II wojny światowej uratował co najmniej 20 tys. węgierskich Żydów, uroczyście upamiętniono we wtorek w Budapeszcie w 72. rocznicę jego zniknięcia.

„Jesteśmy odpowiedzialni za to, by zachować i przekazać kulturę szacunku i miłości do siebie nawzajem” – podkreśliła podczas uroczystości przedstawicielka Ministerstwa ds. Zasobów Ludzkich Katalin Victor Langer.

Jak zaznaczyła, na nienawiści nie można niczego zbudować i dlatego jest ważne, by co roku „zbierać się i wspominając człowieka, który ratował ludzi, sławić współczesnych bohaterów, którzy w czasie pokoju pokazują, iż sumienie nie może ucichnąć".

Podkreśliła, że na Węgrzech i całym świecie są potrzebne spory o przeszłość, teraźniejszość, o bycie ludzkim i nieludzkim, a wyciągając naukę ze starych i nowych grzechów i cierpienia, trzeba tworzyć coś nowego.

Na uroczystości wręczono nagrody im. Wallenberga, które Stowarzyszenie Raoula Wallenberga, Fundacja Raoula Wallenberga i węgierski resort ds. zasobów ludzkich przyznają osobom dającym swym życiem i działaniami przykład humanizmu.

W tym roku odznaczono nimi m.in. biskupa katolickiego Miklosa Beera, który m.in. wskazywał na odpowiedzialność Kościoła za poprawę losu ludności romskiej, czy grafika i projektanta Roberta Bekesiego, który pomaga przybywającym na Węgry uchodźcom, współpracując jako wolontariusz z organizacją pomocową Migration Aid.

Wallenberg w czasie wojny jako sekretarz poselstwa Szwecji w Budapeszcie uratował co najmniej 20 tysięcy Żydów, wystawiając im szwedzkie dokumenty podróżne bądź pomagając w ukrywaniu się przed nazistami.

Zniknął, aresztowany na Węgrzech przez Armię Czerwoną 17 stycznia 1945 roku. W 1957 roku strona radziecka w wyniku szwedzkich nacisków poinformowała, że Wallenberg zmarł w 1947 roku, przypuszczalnie na zawał serca, w moskiewskim więzieniu na Łubiance. Tę wersję podważają jednak późniejsze relacje świadków, którzy twierdzili, że Wallenberg jeszcze w latach 70. był więziony w obozach Gułagu.

W 1989 roku Szwecja otrzymała z radzieckich archiwów osobiste dokumenty Wallenberga, do dziś jednak szwedzki rząd bezskutecznie domaga się od Rosji wyjaśnień w sprawie jego losów.

Pod koniec ubiegłego roku władze Szwecji potwierdziły, że formalnie uznały Wallenberga za zmarłego. Przedstawicielka szwedzkiego urzędu podatkowego, który rejestruje zgony i narodziny, Pia Gustafsson, powiedziała, że jako datę śmierci wpisano 31 lipca 1952 roku. "To czysto formalna data. Zgodnie z przepisami musieliśmy wybrać datę co najmniej pięć lat po jego zaginięciu, a do końca lipca 1947 roku były oznaki życia" - wyjaśniła.

Urodzony w 1912 roku Wallenberg pochodził z rodziny szwedzkich bankierów i przemysłowców. Pośmiertnie otrzymał tytuł Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Za wkład w ratowanie Żydów przyznano mu m.in. honorowe obywatelstwo USA, Izraela, Węgier, Austrii i Kanady.

Z Budapesztu Małgorzata Wyrzykowska (PAP)

mw/ az/ mc/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL