Senat RP ustanowił rok 2026 Rokiem Wajdy - w uznaniu jego twórczości i dokonań jako współtwórcy polskiej szkoły filmowej oraz kina moralnego niepokoju, które zdefiniowały „polską pamięć historyczną i współczesną tożsamość kulturową”.
Pretekstem stała się przypadająca w 2026 r. setna rocznica urodzin tego wybitnego reżysera i dziesiąta rocznica śmierci.
- Skalą artystycznych dokonań i jakością obywatelskiej postawy jego dzieła plasują go wśród najwybitniejszych twórców kultury polskiej XX i początków XXI w. Swą twórczością zbudował pomost pomiędzy „polskim czasem przeszłym” a teraźniejszością i przyszłością – zaznaczono w uchwale Senatu.
Za granicą Andrzej Wajda był najbardziej znanym polskim artystą, wręcz „był Polską”, podobnie jak Bergman „był Szwecją” – mówił Volker Schlöndorff. - Był twórcą kina narodowego, a jednocześnie jego filmy budowane były wokół uniwersalnych symboli – zaznaczył filmoznawca Łukasz Jasina w wywiadzie dla PAP w 2016 r. - Mówił o Polsce uniwersalnym językiem. To Polska inspirowała jego twórczość. Rolę jego twórczości można porównać do znaczenia poezji romantycznej i powieści pozytywistycznych w XIX wieku. Każdy Polak powinien znać filmy Wajdy – podkreślał Jasina.
A filmy Andrzeja Wajdy dawały do myślenia, wzruszały, prowokowały, obalały stereotypy i narodowe mity, ukazywały zagubienie i naiwną wiarę młodych patriotów w napoleoński cud, jak np. w „Popiołach”.
