Fot. Adam Kondracki (IPN)
Przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, którzy na przełomie sierpnia i września prowadzili prace na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Panewnickiej w Katowicach, odnaleźli szczątki, które mogą należeć do żołnierzy podziemia niepodległościowego. Zostaną one poddane szczegółowym badaniom.
Jak poinformowała we wtorek Monika Kobylańska z katowickiego oddziału IPN, prace poszukiwawcze na cmentarzu przy ul. Panewnickiej były prowadzone od 31 sierpnia do 4 września przez zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN we współpracy z Oddziałową Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach (OKŚZpNP).
Celem poszukiwań było odnalezienie miejsca spoczynku żołnierzy podziemia niepodległościowego: Zbigniewa Kozłowskiego, Władysława Derejskiego i Wilhelma Sadłochy. Wszyscy trzej zostali skazani na karę śmierci wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach (WSR) i w październiku 1946 r. zostali straceni w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej.
„W wyniku przeprowadzonych prac poszukiwawczych, zgodnie z decyzją prokuratora, podjęto szczątki, które według wstępnej oceny antropologicznej mogą należeć do poszukiwanych osób. W dalszej kolejności będą one poddane analizie antropologicznej oraz badaniom genetycznym w ramach prowadzonego śledztwa OKŚZpNP w Katowicach” – podali przedstawiciele IPN w komunikacie.
Zbigniew Kozłowski ps. Konrad, urodził się 25 maja 1922 r. w Warszawie. Podczas okupacji niemieckiej wstąpił do Armii Krajowej na Lubelszczyźnie, do oddziału Bronisława Kozunia ps. „Trawka”, „Turnus”. Od czerwca do listopada 1945 r. był członkiem Pogotowia Akcji Specjalnej Narodowych Sił Zbrojnych Okręgu VII. Celem organizacji było zdobywanie środków finansowych potrzebnych na zapomogi dla rodzin żołnierzy NSZ, którzy zginęli lub trafili do więzienia.
Oskarżony za przynależność do NSZ, nielegalne posiadanie broni i zabór mienia przy użyciu broni Kozłowski został skazany na karę śmierci. 26 czerwca 1946 r. Najwyższy Sąd Wojskowy utrzymał w mocy ten wyrok, a prezydent Krajowej Rady Narodowej decyzją z 17 września 1946 r. nie skorzystał z prawa łaski. Wyrok śmierci przez rozstrzelanie został wykonany 9 października w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej.
Władysław Derejski ps. „Żyd”, urodził się 4 kwietnia 1909 r. w Niegowonicach w powiecie zawierciańskim. Po zakończeniu II wojny światowej był członkiem grupy dywersyjnej działającej na terenie powiatów: zawierciańskiego i będzińskiego. W 1946 r. grupa ta utrzymywała kontakty z oddziałem Delegatury Sił Zbrojnych – Ruch Oporu Armii Krajowej i organizowała, m.in., akcje zbrojne przeciwko funkcjonariuszom UB i MO. 9 października 1946 r. WSR w Katowicach skazał Derejskiego na karę śmierci, którą wykonano przez rozstrzelanie 24 października 1946 r., również w więzieniu przy ul. Mikołowskiej.
Wilhelm Sadłocha ps. Borys, urodzony 10 listopada 1920 r. w Granicy w powiecie pszczyńskim, po II wojnie światowej działał w organizacji pod szyldem Wolność i Niezawisłość operującej w powiecie pszczyńskim. 23 września 1946 r. WSR skazał go na karę śmierci, którą wykonano przez rozstrzelanie 23 października 1946 r., także w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej.(PAP)
kon/ aszw/
