Kraków, 18.11.2026 r. Konferencja historyczna przed wernisażem „Na pomoc walczącej Warszawie” w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 18 bm. Na wystawie zaprezentowane zostaną relikty zestrzelonego w 1944 roku alianckiego bombowca B-24J Liberator. Fot. PAP/Art Service
Fragmenty alianckiego bombowca B-24J Liberator EW 248 P zestrzelonego w nocy z 16 na 17 sierpnia 1944 roku nad małopolskim Ostrowem podczas misji niesienia pomocy walczącej Warszawie można oglądać od środy na wystawie czasowej w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.
Wystawa przygotowywana została we współpracy ze Szkołą Podstawową im. Lotników Alianckich w Ostrowie, która od wielu lat gromadzi i przechowuje pamiątki związane z katastrofą Liberatora oraz jego załogą. Pokazywane na krakowskiej wystawie fragmenty samolotu i inne historyczne świadectwa, na co dzień prezentowane są w tej szkole.
Jak przypomniano w zapowiedzi wystawy, należący do 31. Dywizjonu Południowoafrykańskich Sił Powietrznych bombowiec B-24J Liberator EW 248 P wystartował z południowych Włoch wieczorem 16 sierpnia 1944 roku. Dowódcą ośmioosobowej załogi był major Izak J.M. Odendaal. Podczas lotu nad Małopolską, w nocy z 16 na 17 sierpnia, maszyna została zaatakowana przez niemiecki nocny myśliwiec i rozbiła się na polach wsi Ostrów, w pobliżu Klimontowa.

Katastrofę przeżył jedynie drugi pilot, porucznik Johannes J.C. Groenewald, który uratował się, skacząc ze spadochronem. Rannego lotnika odnaleźli i otoczyli opieką żołnierze Armii Krajowej, pomagając mu przetrwać okupację. Pozostałych siedmiu członków załogi zginęło. Ich ciała początkowo pochowali mieszkańcy okolicy, a po wojnie szczątki przeniesiono na cmentarz wojskowy przy ul. Prandoty w Krakowie, gdzie spoczywają w kwaterze żołnierzy Wspólnoty Brytyjskiej.
„Losy Liberatora EW 248 P są przykładem tragicznych konsekwencji alianckich operacji pomocowych. To również opowieść o solidarności ponad granicami – o lotnikach, którzy podejmowali ryzyko, by wesprzeć walczących Polaków, i o mieszkańcach Małopolski, którzy nie pozostali obojętni wobec ocalałego członka załogi” - zaznaczyli przedstawiciele MLP w informacji prasowej.

Jak wskazano, szkoła w Ostrowie od lat aktywnie pielęgnuje pamięć o alianckich lotnikach, których losy wpisały się w historię miejscowości. Organizowane są uroczystości rocznicowe, działania edukacyjne, sprawowana jest opieka nad pamiątkami.
Krakowska wystawa realizowana jest w ramach projektu „Muzea Domowe – ożywianie tożsamości w społecznościach lokalnych Małopolski”, zainicjowanego przez samorząd województwa małopolskiego.

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie uczestniczy w tej inicjatywie czwarty rok z rzędu, angażując się w odkrywanie, ochronę i popularyzację dziedzictwa kulturowego przechowywanego poza tradycyjnymi instytucjami muzealnymi.
Wystawie towarzyszy konferencja historyczna poświęcona alianckim operacjom lotniczym i losom załogi zestrzelonego samolotu. (PAP)