Jarosław, 16.06.2023 r. Siedziba Muzeum w Jarosławiu - Kamienica Orsettich. Fot. PAP/Darek Delmanowicz
„Między rodem a miastem. O tych, co władali Jarosławiem” - to tytuł wystawy prezentującej reprodukcje portretów dawnych właścicieli miasta. Wśród nich jest m.in. król Jan III Sobieski, królowa Marysieńka, księżna Anna z dynastii Piastów, ostatnia udzielna władczyni Mazowsza.
Ekspozycja została przygotowana wspólnie przez Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich i I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Jarosławiu. Ma ona przybliżyć dzieje miasta i pokazać, jak splatały się one z historią Polski.
Oficjalne otwarcie zaplanowano na poniedziałek.
Dyrektor jarosławskiego muzeum Konrad Sawiński przypomniał w rozmowie z PAP, że Jarosław był miastem prywatnym od końca XIV wieku, a jego historia jako miasta prywatnego zaczyna się od przedstawicieli rodu Tarnowskich herbu Leliwa, którzy od miasta przyjęli nazwisko Jarosławskich.
- Są pośród nich Spytek I, który wystawił swoją chorągiew pod Grunwaldem, Spytek II, który był najbliższym współpracownikiem Władysława Warneńczyka i zginął z nim pod Warną, czy wreszcie Spytek III, który jako kasztelan krakowski był właściwie drugą osobą w państwie – opowiadał PAP Sawiński.
Na wystawie prezentowany jest herb rodu – Leliwa.
Jak kontynuował dyrektor muzeum, z dziejami Jarosławia związani byli także hetman Jan Amor Tarnowski, Zofia ze Sprowy i jej córka Anna Ostrogska, a w późniejszym okresie także król Jan III Sobieski i królowa Maria Kazimiera, zwana Marysieńką.
– Zawsze poruszało mnie, że właściciele Jarosławia to były osobistości, które odcisnęły swoje piętno na historii Polski. Zazwyczaj w tym kontekście wspomina się jedynie króla Jana III Sobieskiego i królową Marysieńkę, ale przecież to dalece nie wszyscy – zwrócił uwagę Sawiński.
Podkreślił, że wśród właścicieli miasta są przecież także Anna Mazowiecka, z królewskiej krwi Piastów, ostatnia udzielna władczyni Mazowsza, która w Jarosławiu spędziła ostatnie lata życia i tu została pochowana. Jest też Elżbieta Sieniawska, o której pisano, że jest „rządzichą na całą Europę”, oraz przewodniczący Komisji Morskiej Jan Kostka.
- To jego, po śmierci Zygmunta Augusta, szlachta w ramach wolnej elekcji chciała na króla – zaznaczył rozmówca PAP.
Zauważył także, że dla części właścicieli Jarosław był miastem rezydencjonalnym.
- Za rządów Anny Ostrogskiej, z którą w pierwszej kolejności wiążemy złoty wiek miasta, kwitł handel, a po pożarze w 1625 r. znaczną część drewnianej zabudowy zastąpiły budynki murowane, w tym słynna Kamienica Orsettich, dzisiejsza siedziba muzeum – powiedział Sawiński.
Wystawę urządzono w jarosławskim I Liceum Ogólnokształcącym, w sali im. dr. Kazimierza Gottfrieda, absolwenta i nauczyciela szkoły, a także wieloletniego dyrektora jarosławskiego muzeum i wybitnego badacza dziejów miasta.
- Jego osoba łączy więc obie instytucje. Cieszę się, że właśnie w tej sali możemy pokazać efekt naszej współpracy. Uczniowie codziennie mijają miejsca, o których można opowiadać na lekcjach historii. Chciałabym, żeby po obejrzeniu wystawy uczniowie mieli ochotę przejść się po Jarosławiu - podkreśliła dyrektorka szkoły Jolanta Moskwa.
Zaznaczyła, że intencją organizatorów jest, aby wystawa stała się punktem wyjścia do rozmów o historii na lekcjach.
- Zgodnie z zasadami interpretacji dziedzictwa Freemana Tildena, który podkreślał znaczenie związku między opowieścią a doświadczeniem odbiorcy. W tym przypadku punktem wyjścia jest miasto, które uczniowie znają z codziennego życia. Losy jego właścicieli pozwalają przejść od historii Jarosławia do dziejów Polski i dawnej Rzeczypospolitej – powiedział Sawiński.
Ekspozycja ze względu na umiejscowienie jej w budynku szkolnym skierowana jest przede wszystkim do uczniów. Ale, jak zapewniają organizatorzy, będzie także udostępniana szerszej publiczności, np. przy okazji ogólnospołecznych wydarzeń, takich jak Noc Muzeów.
- Budynek naszej szkoły to budynek zabytkowy. Zachował wiele detali architektonicznych, przykłady XIX-wiecznych polichromii czy malowidła późniejsze, autorstwa Edwarda Kieferlinga. Z tego powodu jako szkoła włączamy się m.in. w obchody Nocy Muzeów, otwierając szkołę dla zwiedzających tego dnia miasto – zaznaczyli Joanna Szczepanek i Jakub Duda, nauczyciele historii w jarosławskim „Koperniku”. (PAP)