![Rozpoczęcie Pochodu Lajkonika 2024 przed siedzibą Wodociągów Miasta Krakowa. Fot. PAP/Art Service](/sites/default/files/styles/open_article_750x0_/public/202406/2024_lajkonik.jpg?itok=ZDXju381)
Lajkonik przemierza w czwartek ulice w centrum Krakowa. Zgodnie z wielowiekową tradycją, ubrany w tatarski strój i otoczony hałaśliwym orszakiem jeździec na białym koniku pokonuje trasę ze Zwierzyńca na Rynek Główny, po drodze domaga się haraczu od kupców, a widzów uderza buławą na szczęście.
W postać Konika Zwierzynieckiego po raz drugi wcieli się Mariusz Glonek, syn Zbigniewa Glonka, który dwa lata temu ustąpił z roli Lajkonika po 35 latach jej odgrywania.
Pochód Lajkonika to jedna z najstarszych i najpiękniejszych tradycji miasta, która od kilku wieków przyciąga tłumy widzów. Co roku w oktawę Bożego Ciała barwny orszak włóczków (dawna nazwa flisaków) i Tatarów prowadzony przez jeźdźca na sztucznym koniku przemierza ulice miasta w rytmie krakowskich melodii. Główny bohater występuje w ważącym ponad 30 kg stroju, który zaprojektował Stanisław Wyspiański w 1904 roku.
Przemarsz rozpoczął się tradycyjnie w siedzibie Wodociągów Miasta Krakowa, gdzie zatrudnionych jest wielu członków orszaku, w tym wcielający się w główną postać Mariusz Glonek. Lajkonik przemierzał trasę, która w tym roku została zmieniona ze względu na remont ulic Kościuszki i Zwierzynieckiej.
Obrzęd trwa aż dziewięć godzin. Lajkonik wraz z towarzyszącym mu orszakiem trzydziestu włóczków i kapelą przemierza ulice centrum miasta na Rynek Główny, po drodze odwiedzając sklepy, kawiarnie i restauracje, gdzie domaga się haraczu. Ci, którzy znajdą się na jego drodze, nadstawiają ramiona na uderzenia buławą, ponieważ krakowianie wierzą, że dotknięcie buławą gwarantuje szczęście co najmniej przez rok.
Podczas swojej wędrówki Lajkonik trzy razy zatacza uroczysty krąg i wykonuje taniec z chorągwią: na podwórku Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 18 – wyjątkowo w tym roku z powodu remontu ulic, przed Filharmonią Krakowską oraz przed Wieżą Ratuszową na Rynku Głównym. Wieczorem przed Wieżą Ratuszową nastąpi kulminacja obrzędu - jeździec odbierze haracz w wielkiej sakwie z rąk włodarzy miasta. Razem z prezydentem miasta wzniesie toast za pomyślność krakowian i wykona taniec zwany Urbem salutare (Pokłon miastu). Widowisko zakończy finałowy przemarsz korowodu wokół Rynku Głównego.
Zgodnie z powszechnie znaną legendą początki tradycji Lajkonika związane są z ocaleniem Krakowa przed najazdem tatarskim, czego mieli dokonać dzielni flisacy wiślani z okolic Zwierzyńca, zwani włóczkami. Zachowane źródła historyczne pozwalają stwierdzić, że harce Lajkonika w asyście orszaku odbywały się z pewnością przynajmniej od połowy XVIII wieku.
Jak informuje Muzeum Krakowa, od tego okresu, pomimo ogromnych przemian politycznych, społecznych i cywilizacyjnych, pochód Lajkonika, zwanego też Konikiem Zwierzynieckim, odbywał się niemal każdego roku w tym samym terminie (okres oktawy święta Bożego Ciała) i przebiegał tą samą trasą: ze Zwierzyńca do Starego Miasta. W opisanym okresie zdarzały się kilkuletnie przerwy w organizacji pochodu (m.in. w latach drugiej wojny światowej), lecz nigdy nie doszło do przerwania przekazu międzypokoleniowego pomiędzy kolejnymi generacjami, które dbały o przetrwanie tej tradycji.
W ostatnich latach w pierwszym roku pandemii orszak nie wyszedł na ulicę Krakowa, lecz sam Lajkonik zaprezentował swoje harce w internecie, a w kolejnym – Lajkonik wraz ze swoimi towarzyszami pokonał trasę swojego pochodu w wyjątkowy sposób - płynąc Wisłą łodziami.
W 2014 roku pochód Lajkonika został wpisany na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wpis ten jest podstawą, by ta krakowska tradycja mogła być umieszczona na Liście reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO, na której znajdują się zwyczaje, tradycje i obrzędy z całego świata.(PAP)
rgr/ dki/