Badania archeologiczne na terenie Pałacu Brühla w 2023 r. Fot. palacsaski.pl/M. Sawiński
Zbliża się kolejny etap badań archeologicznych na terenie dawnego Pałacu Brühla. Teren został właśnie ogrodzony i oczyszczony. Będą to pierwsze prace wykopaliskowe w tym miejscu od uprzątnięcia go po zakończeniu II wojny światowej - poinformowano w piątek na FB Pałacu Saskiego.
Gdy tylko warunki pogodowe pozwolą, archeolodzy rozpoczną prace na północny zachód od Placu Piłsudskiego na terenie o łącznej powierzchni przeszło 8 tys. m kw.
Badania archeologiczne są kontynuacją wcześniej prowadzonych prac, podczas których udało się zinwentaryzować blisko 10 tys. obiektów. „Wśród nich znalazły się takie skarby, jak połowicznie zachowana rzeźba z podpisem »Chwała« na cokole czy fragment oryginalnej tablicy fundacyjnej z elewacji Zamku Królewskiego w Warszawie” - czytamy w informacji.
„Z punktu widzenia realizacji inwestycji odbudowy Pałaców Saskiego i Brühla oraz trzech kamienic przy ulicy Królewskiej istotne było odkrycie wielu elementów architektonicznych i rzeźbiarskich – stworzona na ich bazie dokumentacja 3D pozwoli na pieczołowite odtworzenie gmachów zgodnie z ich zewnętrznym kształtem z 31 sierpnia 1939 r.” - napisano.
Pałac został wzniesiony w 1661 r. przez poetę Jana Andrzeja Morsztyna w miejscu, gdzie przebiegały umocnienia obronne, tzw. Wały Zygmuntowskie. Jan Andrzej Morsztyn uzyskał zgodę od króla Jana Kazimierza na ich zepchnięcie i posadowienie w tym miejscu swojego pałacu.
W 1713 r. pałac zakupił król August II Mocny, który urządził w nim rezydencję królewską z placem i ogrodem wzorowanym na Wersalu. Pół wieku później pałac przestał być rezydencją królewską, ale do 1797 r. był własnością elektorów saskich i znajdowały się w nim apartamenty i biura rządowe. Stan budynku znacznie się pogorszył w trakcie powstania kościuszkowskiego.
24 stycznia 1925 r. na wniosek ministra spraw wojskowych gen. Władysława Sikorskiego Rada Ministrów uchwaliła budowę Grobu Nieznanego Żołnierza w arkadach Pałacu Saskiego. Z pałacu wysadzonego przez Niemców w grudniu 1944 r. ocalały właśnie fragmenty kolumnady z Grobem Nieznanego Żołnierza.Odbudowa zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego nabrała politycznego i formalnego kształtu w ostatnich latach: w 2018 r. prezydent Andrzej Duda podpisał „Deklarację o restytucji Pałacu Saskiego”, a w 2021 r. projekt wpisano do „Polskiego Ładu” i przyjęto specustawę, która zakłada zakończenie inwestycji do 2030 r. kosztem ponad 2,4 mld zł z budżetu państwa oraz powołanie spółki Pałac Saski.
Prace terenowe rozpoczęły się w 2022 r. i objęły badania archeologiczne reliktów Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla, w tym zabytkowych piwnic. W październiku 2023 r. rozstrzygnięto międzynarodowy konkurs architektoniczny – zwyciężyło warszawskie biuro WXCA, które zaprojektowało w odtworzonych bryłach nowoczesne obiekty publiczne, m.in. siedzibę Senatu RP, urząd wojewódzki oraz instytucje kultury.
Odbudowa Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej 6, 8 i 10/12 zakłada przywrócenie historycznych gmachów w formie z sierpnia 1939 r. To w nich mieściły się jedne z najważniejszych instytucji II Rzeczypospolitej Polskiej: Sztab Generalny Wojska Polskiego w Pałacu Saskim oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Pałacu Brühla. (PAP)
gj/ miś/
