Muzeum Śląskie w dawnej kopalni „Katowice”. Fot. PAP/Andrzej Grygiel
Dawna elektrownia, wieża ciśnień i zabytkowe zabudowania szybu „Bartosz” mają zyskać nowe funkcje kulturalne i wystawowe. Muzeum Śląskie ogłosiło przetarg na projekt i wykonanie rewitalizacji północnej części dawnej kopalni „Katowice”. Wartość dwóch powiązanych projektów przekracza 186 mln zł.
Muzeum Śląskie od 2015 r. działa w tzw. Kwartale Kultury na terenie dawnej kopalni Katowice. Jego główne powierzchnie wystawiennicze znajdują się na kilku piętrach pod ziemią. Placówka wykorzystuje też stopniowo rewitalizowane historyczne zabudowania powierzchniowe kopalni.
Jak przekazała rzeczniczka muzeum Anna Kopaniarz, postępowanie dotyczy adaptacji i przebudowy historycznych obiektów poprzemysłowych, nieużytkowanych od zamknięcia kopalni w 1999 r. Inwestycja obejmie Kuźnię, Warsztat Mechaniczny, Wieżę Ciśnień, Warsztat Rymarza, Maszynownię szybu „Bartosz”, Nadszybie szybu „Bartosz” oraz Elektrownię „Bartosz”.
Jak wynika z najnowszych informacji, projekt rewitalizacji byłej kuźni i warsztatu mechanicznego ma całkowitą wartość 49,4 mln zł, z czego 32,1 mln zł stanowi dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS). Realizacja przedsięwzięcia zaplanowana jest na lata 2024–2028.
Drugi projekt, obejmujący elektrownię „Bartosz”, nadszybie szybu „Bartosz” oraz wieżę ciśnień, realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027 (FESL), działanie 10.09. Jego całkowity koszt wynosi prawie 136,6 mln zł, a dofinansowanie ze środków unijnych sięga ok. 88,5 mln zł. Wkład własny zapewnia Województwo Śląskie.
Dawna Elektrownia „Bartosz” ma zostać przekształcona w wielofunkcyjną przestrzeń wydarzeń artystycznych i kulturalnych. W zabytkowej wieży przewidziano część gastronomiczną oraz pokoje gościnne dla potrzeb muzeum.
W Maszynowni szybu „Bartosz” udostępniona zostanie parowa maszyna wyciągowa używana do 1996 r. Według Muzeum Śląskiego urządzenie pracowało od 1892 r. i było eksploatowane najdłużej w europejskim górnictwie. Dla zwiedzających powstać ma nowa antresola.
Nowym głównym wejściem do muzeum ma stać się nadszybie szybu „Bartosz”. W miejscu dawnego szybu planowana jest budowa windy oraz podziemnego łącznika prowadzącego bezpośrednio do holu centralnego.
Nowe funkcje ma zyskać także 39-metrowa Wieża Ciśnień, dotąd mocno zniszczona i doraźnie zabezpieczona, w której przewidziano przestrzenie ekspozycyjne, punkt widokowy i kawiarnię. Obiekt połączy z Warsztatem Rymarza przeszklony pawilon wejściowy.
Kompleks Kuźni i Warsztatu Mechanicznego ma zostać przeznaczony przede wszystkim na działalność wystawową. Planowana jest tam m.in. stała ekspozycja poświęcona historii przemysłu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim, a także pracownia konserwacji metalu i przestrzenie warsztatowo-edukacyjne.
Muzeum zapowiedziało również pełne dostosowanie obiektów do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz zagospodarowanie przestrzeni wokół budynków.
Ostatnią dotąd powierzchniową inwestycją muzeum była przebudowa i adaptacja zabytkowego budynku dawnej łaźni Gwarek na magazyn studyjny - współfinansowana z Funduszy Norweskich. Otwarto go na początku ub. roku.
Współprowadzone przez samorząd województwa śląskiego i resort kultury Muzeum Śląskie prowadzi też już wcześniej zamówione przedsięwzięcia dot. powierzchni: m.in. konserwacja zabytkowej wieży wyciągowej szybu Warszawa.
MŚ od lat zmaga się z problemami technicznymi związanymi z konstrukcją obecnej siedziby. W sierpniu 2024 r. zamówiono prace związane z uszczelnieniem podziemnych obiektów. Finansowane z budżetu woj. śląskiego roboty polegają na odkopaniu stropodachu i ścian do głębokości 3 metrów, usunięciu izolacji oraz wykonaniu jej w nowej technologii.
W trakcie tych prac w połowie lutego br. doszło do awarii systemu zasilania. Według informacji MŚ zbiory nie były zagrożone, jednak przez parę tygodni nie było warunków, aby w komfortowy sposób można było odwiedzać wystawy w podziemnej części placówki. Została ona udostępniona zwiedzającym 17 marca br.
Wraz z postępem prac przy hydroizolacji podziemnej części MŚ poinformowało ponadto o zmianie organizacji wejścia do muzeum i poruszania się po terenie. Wejście główne przeniesiono do holu centralnego (gdzie znajduje się również kasa). Można tam dojść od parkingu naziemnego przy ul. T. Dobrowolskiego (i od NOSPR), a także od parkingu podziemnego.
Do budynków zewnętrznych MŚ najlepiej jest dojść od strony Parku Boguckiego przez parking naziemny. Do budynku Łaźni można dostać się też windą terenową na parkingu.(PAP)
jms/ dki/
