Wystawa w Muzeum Częstochowskim z okazji połączenia dwóch miast: Starej i Nowej Częstochowy. Fot. Muzeum Częstochowskie
W Częstochowie otwarto dwie wystawy z okazji 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy. Wystawa plenerowa przybliża kulisy fuzji z 1826 r., która dała miastu czwarte miejsce w Kongresówce, a prezentowane w ratuszu mapy ukazują jego rozwój na przestrzeni dwóch stuleci.
19 sierpnia 1826 r. Rada Administracyjna Królestwa Polskiego wydała akt łączący położoną nad Wartą Starą Częstochowę o średniowiecznym rodowodzie z Nową Częstochową, dawną wsią podklasztorną, 50 lat wcześniej podniesioną do rangi miasta. Z tą fuzją wiązał się ambitny projekt urbanistyczny: rozplanowanie w szczerym polu nowego miasta. Osią założenia stał się bulwar wytyczony od kościoła w Starej Częstochowie do Jasnej Góry.
Mapa ukazująca plan sporządzony przez Jana Bernharda. Widać na nim pierwotny układ dróg polnych. Z kolei naniesione na plan białe linie ukazują obecną siatkę ulic. Fot. Muzeum Częstochowskie
Na wystawie plenerowej „Podniesiona do miast wielkich”, otwartej w środę na Placu Biegańskiego, można zobaczyć skany dokumentów i map z okresu łączenia Starej i Nowej Częstochowy. - Sięgnęliśmy do archiwów i muzeów w całym kraju - poinformowała kuratorka Alicja Adamus-Kowalik.
Na przygotowanych przez Archiwum Państwowe w Częstochowie planszach pokazano też m.in. główną arterię oraz trzy place projektowanego miasta na tle dotychczasowych dróg polnych. - Dodatkowo tę historyczną mapę nanieśliśmy na obecną siatkę ulic, co z jednej strony ułatwi orientację oglądającym, z drugiej pokaże rozmach przedsięwzięcia - powiedziała dyrektorka Archiwum Elżbieta Surma-Jończyk.
Wytyczony 200 lat temu na wzór paryski bulwar, z dwiema jezdniami rozdzielonymi wysadzanym drzewami pieszym pasażem, jest dziś sercem śródmieścia Częstochowy, a także elementem szlaku pielgrzymkowego.
Nazwa wystawy - „Podniesiona do miast wielkich” - odnosi się do tego, iż połączona Częstochowa stała się czwartym co do wielkości miastem Królestwa Polskiego (tzw. Kongresowego, w ramach imperium carów) - po Warszawie, Lublinie i Kaliszu.
Oryginały pokazanych na Placu Biegańskiego map oraz wiele innych można zobaczyć obok, w ratuszu, dziś siedzibie Muzeum Częstochowskiego. Budynek również powstał 200 lat temu, zaprojektowany w połowie drogi między łączonymi wtedy miastami, by nie urazić żadnego.
- Dwie z map na ekspozycji zatytułowanej „Częstochowa Stara/Nowa. 200 lat połączenia” pokazujemy w oryginale po raz pierwszy. Jest to Plan Sytuacyjny Miasta Nowej Częstochowy wraz z przedmieściem św. Barbary (1823) i Plan Geometryczny Gruntów Folwarku Wójtostwa Częstochowskiego (1827) - poinformowała Katarzyna Ozimek, dyrektorka Muzeum Częstochowskiego.
Kuratorka wystawy Małgorzata Szczęsna dodała, iż mapy te musiano poddać konserwacji, która trwała trzy miesiące. - To są mapy, na których przez wiele dziesięcioleci pracowali urzędnicy, stąd widniejące na nich dopiski z kolejnymi datami. Nie pełniły więc funkcji eksponatów, ale narzędzi pracy - wyjaśniła.
Połączenie Starej i Nowej Częstochowy oraz wytyczenie nowego śródmieścia było silnym impulsem rozwojowym. O ile w obu miasteczkach żyło w sumie 5 tys. osób, o tyle na początku XX w. Częstochowa liczyła już 100 tys. mieszkańców. Dziś ma ich 200 tys.
Obie wystawy będzie można oglądać do 18 października. (PAP)
th/ miś/
