Po decyzji ws. orderu dla Zełenskiego IPN zapowiada akcję informacyjną nt. ukraińskiego nacjonalizmu. Fot. PAP/Vitaliy Hrabar
Po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy, Instytut Pamięci Narodowej zapowiedział akcję informacyjną na temat ukraińskiego nacjonalizmu.
Prezydent Karol Nawrocki poinformował w piątek (19 czerwca), że wobec zgody prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego na nadanie jednej z jednostek Sił Zbrojnych nazwy „Bohaterów UPA”, po konsultacji z Kapitułą Orderu Orła Białego podjął decyzję o odebraniu tego odznaczenia Zełenskiemu.
Prezydent Nawrocki zdecydował o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu
IPN zapytany przez PAP o tę decyzję odpowiedział oświadczeniem Instytutu na platformie X, w którym zapowiedziano serię postów: „Ukraiński nacjonalizm: między ideologią a zbrodnią”. Akcja informacyjna ma przybliżyć dzieje kształtowania się idei będących fundamentem zbrodni, biografie jej najważniejszych twórców, wykonawców zbrodni, historię formacji kolaboracyjnych, a także dzieje zbrodni dokonywanych przez wyznawców nacjonalizmu na długo przed wybuchem II wojny światowej.
Order Orła Białego odebrano tylko jeden raz w historii – potrzebny był do tego wyrok sądu
„Historia domaga się prawdy, ale także podjęcia próby zrozumienia, czym kończy się radykalne odrzucenie wszelkich norm moralnych, budowanie przyszłości na krwi innych narodów” - głosi oświadczenie IPN.
Seria postów ma być publikowana w portalach społecznościowych od przyszłego tygodnia — zapowiedział Instytut.
W opinii IPN, ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach w czasie II wojny światowej nie było nagłym wybuchem nienawiści wobec sąsiadów. Jak zaznaczono, pogarda wobec Polaków i innych narodowości zamieszkujących ziemie uważane przez nacjonalistów za „etnicznie ukraińskie” rodziła się przez dziesięciolecia.
Order Orła Białego przyznał Wołodymyrowi Zełenskiemu w 2023 r. ówczesny prezydent Andrzej Duda.
Prezydent Karol Nawrocki podkreślił, że decyzja o odebraniu orderu „nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu” i „nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa”. Dodał, że „nic się nie zmieniło” w kwestii wsparcia Ukrainy w walce z Rosją.
- Prezydent Rzeczypospolitej jest wielkim mistrzem Orderu Orła Białego i ma obowiązek stać na straży honoru, tego najwyższego odznaczenia państwowego. Obowiązek ten spoczywa również na Kapitule Orderu Orła Białego. Dlatego wobec zgody prezydenta Wołodymyra Zełenskiego na nadanie jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy Bohaterów UPA, po konsultacji z Kapitułą, podjąłem decyzję o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy — powiedział Nawrocki w nagraniu zamieszczonym na platformie X.
Premier Donald Tusk w reakcji na decyzję prezydenta Nawrockiego oświadczył, że „konflikt między Polską i Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników”. „Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej” - napisał Tusk na platformie X.
Szef ukraińskiej dyplomacji Andrij Sybiha oświadczył, że jest to „strategiczny błąd prezydenta Polski Karola Nawrockiego, na którym zyska jedynie Rosja”. Dodał, że w odpowiedzi on sam również zwróci Polsce przyznany mu w 2022 r. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z Konstytucją RP akty urzędowe prezydenta wymagają dla swojej ważności podpisu premiera, który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem. Ustawa zasadnicza przewiduje w tej kwestii 30 wyjątków. Obowiązek kontrasygnaty nie dotyczy według konstytucji m.in. nadawania orderów i odznaczeń. Konstytucja nie wspomina, by kontrasygnaty nie wymagało odbieranie orderów.
Polska i Ukraina od lat różnią się w ocenie działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Dla polskiej strony wydarzenia z 1943 r. na Wołyniu były zbrodnią ludobójstwa, dla Ukraińców był to efekt symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który w równym stopniu odpowiedzialne były obie strony. Dodatkowo Ukraińcy postrzegają OUN i UPA przeważnie jako organizacje antysowieckie (ze względu na ich powojenny ruch oporu wobec ZSRR), a nie antypolskie. (PAP)
gj/ dki/ mhr/ js/
