Wystawa planszowa „Józef Maksymilian Ossoliński (1754–1826) – wizjoner” oraz obiekty z jego założycielskiej kolekcji prezentowane w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. Fot. PAP/Maciej Kulczyński
Złożeniem kwiatów pod popiersiem założyciela Zakładu Narodowego im. Ossolińskich zainaugurowano we wtorek we Wrocławiu Rok Józefa Maksymiliana Ossolińskiego. – Ziarno zasiane przez hrabiego Ossolińskiego pięknie się rozwinęło - powiedział dyrektor Ossolineum.
Sejm ustanowił rok 2026 Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, a Rada Miejska Wrocławia przyjmując w styczniu stosowną uchwałę także Rokiem Ossolineum.
Dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich dr Łukasz Kamiński podczas wtorkowych uroczystości zacytował słowa Józef Maksymilian Ossolińskiego z listu do Józefa Dzierzkowskiego. „Od dawna leży mi na sercu i w myśli, żebym po sobie zostawił mojemu narodowi pamiątkę. Takie rzucić nasienie, aby to ustanowienie stało się z czasem znaczniejszym niż miałem go sposobność uczynić” – pisał Ossoliński. Dyrektor Ossolineum podkreślił, że „ziarno zasiane przez hrabiego Ossolińskiego pięknie się rozwinęło”. – To wielkie drzewo, które z tego ziarna wyrosło do dziś przynosi owoce, a my Ossolińczycy kolejnego pokolenia możemy w niewielkim stopni do tego dzieła się przyłożyć – powiedział Kamiński.
Przewodniczący Rady Naukowej Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, dyrektor Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski podkreślił, że historia Ossolineum to „długa sztafeta pokoleń”. – To jest najszlachetniejsza cześć polskiej historii, ochrona zbiorów, ochrona piśmiennictwa, ochrona przeszłości, tego co w naszej historii i kulturze najbardziej godne zachowania. Ossolineum jest jedną z najważniejszych pamiątek przeszłości, ale także częścią teraźniejszości i przyszłości – mówił Makowski.
W ramach obchodów w Refektarzu Ossolineum można zobaczyć wystawę planszową zatytułowaną „Józef Maksymilian Ossoliński (1754–1826) – wizjoner”. To prezentacja sylwetki oraz dorobku hrabiego Ossolińskiego, fundatora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.
Dr Marek Mutor, wicedyrektor Ossolineum, w rozmowie z PAP zwrócił uwagę na istotną rolę Zakładu Narodowego im. Ossolińskich w powojennej historii Wrocławia. – W ramach obchodów Rok Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz Roku Ossolineum otworzymy m.in. nową odsłonę wystawy o Ossolineum, to opowieść o tym jak ta instytucja wpisała się w historię Polski – powiedział Mutor.
Przygotowane zostaną również dwie nowe wystawy w należącym do Ossolineum Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu. – Do tego wiele wydarzeń edukacyjnych. Chcielibyśmy też zakończyć rok obchodów jesienią czymś szczególnym, to będzie m.in. spotkanie organizacji pozarządowy zajmujących się kulturą, ponieważ Ossolineum to pierwsza w historii Polski organizacja pozarządowa zajmująca się kulturą – dodał wicedyrektor Ossolineum.
Stworzona przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego biblioteka jest dziś jedną z najważniejszych instytucji polskiej kultury. Ossolineum dziś ma w swych zbiorach m.in. oryginał pierwszego wydania „De revolitionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika, ponad 23 tys. rękopisów, 70 tys. starodruków, w tym unikatowe wydania dzieł Mikołaja Reja, Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz najstarszą zachowaną w całości książkę w języku polskim – „Ecclesiastes” – wydrukowaną w Krakowie w 1522 r., a także wydane w 1586 r. „Pieśni” Jana Kochanowskiego. W należącym do Ossolineum Muzeum Pana Tadeusza znajduje się oryginalny rękopis mickiewiczowskiej epopei.
200 lat temu zmarł Józef Maksymilian Ossoliński, twórca Ossolineum, patron roku 2026
Zakład Narodowy im. Ossolińskich przez ponad stulecie znajdował się we Lwowie i to tam po II wojnie światowej została większość kolekcji. Dopiero w ostatnich latach, w cyfrowej formie, znów dostępna jest w Polsce. Do Wrocławia, gdzie od 1946 r. mieści się siedziba Ossolineum, trafiła ta część zbiorów, którą w obliczu nacierającej Armii Czerwonej ze Lwowa wywieźli Niemcy. Choć nalegali, by były to dzieła cenne dla kultury niemieckiej, kierujący placówką w czasach okupacji prof. Mieczysław Gębarowicz zdołał do skrzyń zapakować rzadkie wydania dzieł Słowackiego, Fredry, Reymonta i rękopis „Pana Tadeusza”. Z wcielonego do ZSRR Lwowa w latach 1946-1947 przywieziono ponadto 217 450 woluminów, w tym 7068 rękopisów i 41 505 woluminów starych druków i jakby na ironię nazwano to „darem narodu ukraińskiego dla polskiego”. W liczących dziś ok. 2 mln jednostek zbiorach Ossolineum stanowią one niewielką, ale najbardziej wartościową część.
Ok. 70 proc. przedwojennych zbiorów Ossolineum znajduje się we Lwowie: w Ukraińskiej Narodowej Bibliotece Naukowej im. Wasyla Stefanyka, Narodowej Galerii Sztuki im. Borysa Woźnickiego, Muzeum Historycznym, Muzeum Historii Religii oraz Muzeum Etnografii i Rzemiosła Artystycznego.(PAP)
pdo/ jkrz/ lm/
