Fot. IPN
Warszawski oddział IPN zaprasza w sobotę na spotkanie pod hasłem: „90 sekund, które wstrząsnęły okupowaną Warszawą. Spacer edukacyjny w 82. rocznicę akcji »Kutschera«”. W niedzielę marsz historyczny organizuje zaś Muzeum Powstania Warszawskiego.
Nazywany „katem Warszawy” SS-Brigadeführer gen. Franz Kutschera był dowódcą SS i policji na dystrykt warszawski. Stosował represje i terror wobec Polaków. Funkcję objął we wrześniu 1943 r., ale nie od razu poznano jego personalia. Z obawy o bezpieczeństwo nie podpisywał obwieszczeń nazwiskiem, a jedynie nazwą stanowiska.
Rankiem 1 lutego 1944 r. w Alejach Ujazdowskich oddział specjalny Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej „Pegaz” zabił Kutscherę na mocy wyroku śmierci wydanego w listopadzie 1943 r. przez Kierownictwo Walki Podziemnej. Pieczołowicie przygotowana i poprzedzona tygodniami obserwacji akcja trwała około 100 sekund.
Uczestniczyło w niej 12 żołnierzy AK: Hanna Rewska „Hanka”, Maria Stypułkowska „Kama”, Elżbieta Dziębowska „Dewajtis”, Bronisław Pietraszewicz „Lot” – dowódca akcji, Stanisław Huskowski „Ali”, Zdzisław Poradzki „Kruszynka”, Michał Issajewicz „Miś”, Marian Senger „Cichy”, Henryk Humięcki „Olbrzym”, Zbigniew Gęsicki „Juno”, Bronisław Hellwig „Bruno” i Kazimierz Sott „Sokół”.
Śmierć poniosło czterech AK-owców: „Lot” i „Cichy” zmarli na skutek odniesionych ran; „Juno” i „Sokół”, osaczeni przez Niemców na moście Kierbedzia, skoczyli do Wisły – zostali zastrzeleni.
Straty Niemców to pięciu zabitych i dziewięciu rannych. Konsekwencją akcji było nałożenie na Warszawę kontrybucji w wysokości 100 mln złotych i kilka odwetowych egzekucji – wkrótce jednak okupanci zaprzestali publicznych rozstrzeliwań na ulicach Warszawy.
Akcja „Kutschera”
W przeddzień 82. rocznicy tej spektakularnej akcji polskiego podziemia IPN zaprasza w sobotę, 31 stycznia 2026 r., na godzinę 12 na ul. Mokotowską 61 róg Wilczej 5. Uczestnicy spaceru, który potrwa ponad godzinę, dowiedzą się m.in., jak polski wywiad ustalił tożsamość wysokiego rangą nazistowskiego dygnitarza i jak został zlikwidowany w samym sercu niemieckiej dzielnicy policyjnej.
Zgłoszenia przyjmuje Mateusz Wyderka (Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie): mateusz.wyderka@ipn.gov.pl.
Audio Mateusza Wyderki o spacerze na stronie: https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/236779,90-sekund-ktore-wstrzasnely-okupowana-Warszawa-Spacer-edukacyjny-w-82-rocznice-a.html
Z kolei Muzeum Powstania Warszawskiego na spacer historyczny w rocznicę zamachu zaprasza 1 lutego o godz. 12 przed gmach MEN w Alei Szucha 2. Stamtąd trasa powiedzie w Al. Ujazdowskie, ul. Chopina, Al. Róż do ul. Pięknej. Czas tego spaceru to około 45 minut. Oprowadzać będzie
dr Szymon Niedziela, kierownik Działu Ekspozycji Muzeum Powstania Warszawskiego.
Informacje o wydarzeniu na Fb: https://fb.me/e/3vo7UfQR0.
wus/
