Okupacja niemiecka

02.11.2019

Porozumienie ws. utworzenia muzeum w willi „Palace” w Zakopanem, dawnej siedzibie gestapo

Muzeum Walki i Męczeństwa „Palace” w Zakopanem. 2017 r. Fot. PAP/G. Momot Muzeum Walki i Męczeństwa „Palace” w Zakopanem. 2017 r. Fot. PAP/G. Momot

W zakopiańskiej willi „Palace”, w której mieściło się niemiecka gestapowska katownia, zostanie utworzone muzeum martyrologii Podhala podczas II wojny światowej oraz historii Zakopanego, Tatr i wybitnych osób z nimi związanych.

List intencyjny w sprawie utworzenia nowej instytucji kultury podpisali marszałek województwa małopolskiego Witold Kozłowski i burmistrz Zakopanego Leszek Dorula.

Jak podkreślili sygnatariusze porozumienia, w muzeum męczeństwa, które będzie pełnić funkcję instytucji kultury, mieszkańcy i odwiedzający miasto turyści będą mogli poznać historie związane z II wojną światową na terenie Podhala.

CZYTAJ TAKŻE

Główną częścią przyszłego muzeum będzie ekspozycja poświęcona martyrologii Podhala w czasie wojny, ale swoje miejsce znajdzie tu także ekspozycja dotycząca historii Zakopanego, ludzi gór, przewodników tatrzańskich, historii związanej z narciarstwem. Mają tu być także upamiętnione osoby, które tworzyły legendę Zakopanego, jak na przykład Tytus Chałubiński, Jan Krzeptowski Sabała, Stanisław Witkiewicz i Witkacy czy Helena Modrzejewska.

W budynku „Palace” powstanie muzeum, którego tematyka będzie uzupełnieniem istniejącej ekspozycji w placówkach Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem.

„To jedno z miejsc szczególnie doświadczonych przez historię. To właśnie tutaj setki mieszkańców Podhala dawały przykład przywiązania do najważniejszych dla Polaków wartości, poświęcając za nie swoje zdrowie i życie. Utworzenie muzeum w budynku Palace to odpowiedni sposób, by należycie upamiętnić ich ofiarę – ocenił marszałek Kozłowski.

Burmistrz Dorula przypomniał, że Zakopane kupiło willę „Palace” w 2017 roku dzięki rządowemu wsparciu w wysokości 9 mln zł. „Dzięki współpracy z marszałkiem, robimy dzisiaj kolejny ważny krok związany z powstaniem muzeum w budynku "Palace" (…). Jego historia oraz historia katowanych i zamordowanych w nim osób w czasie II wojny światowej dziesiątki lat czeka już na godne upamiętnienie. Jesteśmy to winni naszym przodkom i Zakopanemu” - podkreślił.

CZYTAJ TAKŻE

Główną inicjatorką odkupienia od prywatnego właściciela dawnej siedziby Gestapo była prezes Stowarzyszenia Muzeum Walki Męczeństwa "Palace" Lucyna Galica-Jurecka, córka uczestnika kampanii wrześniowej, legendarnego kuriera tatrzańskiego i więźnia niemieckich obozów koncentracyjnych dr Wincentego Galicy.

Budynek „Palace” został wybudowany w 1930 r. według projektu architekta Prota Komornickiego, na zlecenie doktora Włodzimierza Schneidera z Krakowa. Po wybuchu II wojny światowej w październiku 1939 r. budynek „Palace” został przejęty przez Niemców i przekształcony na siedzibę Grenzpolizeikommissariat Zakopane tj. działający na terenie Podhala Komisariat Policji Granicznej w Zakopanem. Komisariat obejmował swoim nadzorem cały ówczesny powiat nowotarski, który rozciągał się od Makowa Podhalańskiego po Szczawnicę i od Rabki do południowej granicy Polski z 1939 roku.

Niemcy urządzili w nim gabinety przesłuchań, biura, mieszkania, a w piwnicach zlokalizowano cele więzienne. W "Palace" było więzionych i katowanych nawet do czterech tysięcy osób, a zginęło tu 350 ofiar hitlerowskiego terroru. Męczeni w zakopiańskiej siedzibie Gestapo więźniowie byli często wysyłani do obozów koncentracyjnych. Wśród więźniów "Palace" byli m.in. Franciszek Gajowniczek, kurierzy tatrzańscy - Stanisław Marusarz, Helena Marusarzówna, Bronisław Czech, a także dr Wincenty Galica, Marian Polaczyk i Władysław Szepelak.

W 1994 r. w piwnicach "Palace" staraniem dr. Galicy powstało muzeum męczeństwa. W 1999 r. nowy właściciel obiektu uniemożliwił dostęp do piwnic i zlikwidował wystawę. Wówczas zniszczono część napisów wyrytych przez więźniów na ścianach. Placówka została ponownie otwarta w 2001 r., ale jej funkcjonowanie zostało ograniczone.(PAP)

autor: Rafał Grzyb

rgr/ amac/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL