Władze RP na uchodźstwie

07.06.2018

Tomasz Arciszewski (1877–1955)

Tomasz Arciszewski. Źródło: NAC Tomasz Arciszewski. Źródło: NAC

Wizerunek nobliwego mężczyzny ze szpiczastą siwą brodą i o pogodnym spojrzeniu niewiele ma wspólnego z prawdziwą naturą Tomasza Arciszewskiego. W rzeczywistości był on jednym z najbardziej energicznych ludzi, jacy kiedykolwiek pojawili się na politycznej scenie Polski – i to zarówno w kwestii podejmowania decyzji, jak i po prostu życia.

Ale nie mogło być inaczej. Urodził się 4 listopada 1877 r. w rodzinie robotniczej, osiadłej pod Łodzią – a więc w czasach rewolucyjnych i w najbardziej zrewoltowanym miejscu zaboru rosyjskiego. W łódzkich fabrykach zaczął pracować jako nastolatek, bardzo szybko jednak rozpoczął działalność w socjalistyczno-niepodległościowej konspiracji, wkrótce stając się jedną z jej legend. Przekradanie się przez granice z walizkami bibuły, brawurowe ucieczki – tak wyglądała jego codzienność, zanim ukończył dwadzieścia lat. Po ich ukończeniu także zmieniło się niewiele. 

Zagrożony aresztowaniem przedostał się do Anglii, z której jednak niezadługo powrócił, by w Zagłębiu odbudować struktury Polskiej Partii Socjalistycznej. To wówczas zetknął się z równie krewkim rewolucjonistą, a później prezydentem II RP, Stanisławem Wojciechowskim, oraz jednym z czołowych członków Organizacji Bojowej PPS – Józefem „Montwiłłem” Mireckim. On sam również wziął udział m.in. w słynnym napadzie na pociąg pod Bezdanami w 1908 r., którym dowodził Józef Piłsudski, ale też w wielu mniejszych akcjach dywersyjnych. Piłsudskiemu towarzyszył też później w Związku Walki Czynnej, a następnie w Legionach – gdzie był organizatorem tzw. Oddziału Beków (w żargonie – bojowców), czyli wywiadowczo-dywersyjnej grupy, złożonej m.in. z dawnych członków Organizacji Bojowej. 

Po wyzwoleniu rozpoczął karierę polityczną. Był ministrem w rządach Ignacego Daszyńskiego i Jędrzeja Moraczewskiego, od 1919 r. zaś posłem, a jednocześnie radnym Warszawy.

Po wybuchu II wojny światowej był jednym z szefów konspiracyjnej PPS-WRN, a 25 lipca został przerzucony do Londynu, by objąć funkcję następcy prezydenta Władysława Raczkiewicza. Pod koniec listopada, po dymisji Stanisława Mikołajczyka, został ostatecznie premierem Rządu RP na uchodźstwie. Był bezkompromisowo antysowiecki, co wobec postawy mocarstw zachodnich względem Stalina uczyniło go postacią w Londynie bardzo niewygodną. Z funkcji premiera został odwołany w kwietniu 1947 r. Do śmierci 20 listopada 1955 r. działał politycznie w Wielkiej Brytanii, nieustannie lobbując w sprawie Polski. Do końca nie stracił energii. Członek PPS, Zygmunt Zaremba, który spotkał go ponownie na początku lat 50. XX w., zanotował we wspomnieniach, że pod tym względem Tomasz Arciszewski wciąż miał w sobie więcej z krewkiego rewolucjonisty niż klasycznego męża stanu.

wla/

Stulecie odzyskania niepodległości

 

Postacie alfabetycznie

Postacie

  • Adam Ciołkosz. Źródło: NAC

    Ciołkosz Adam

    -
  • Kaczorowski Ryszard

    -
  • Stanisław Mikołajczyk. Fot. PAP/CAF

    Mikołajczyk Stanisław

    -
  • Władysław Raczkiewicz. Fot. PAP/CAF

    Raczkiewicz Władysław

    -
  • Władysław Sikorski. Fot. CAW

    Sikorski Władysław

    -
  • Kazimierz Sosnkowski. Fot. CAW

    Sosnkowski Kazimierz

    -
Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL