Cmentarz wojenny NSZ w Kamesznicy. Fot. IPN/Adam Siwek
Cmentarz wojenny żołnierzy z oddziału NSZ kpt. Henryka Flamego zostanie otwarty 7 maja w Kamesznicy na Żywiecczyźnie – dowiedziała się PAP od wójta Węgierskiej Górki Piotra Tyrlika. Nekropolia zostanie poświęcona; odprawiona zostanie na niej uroczysta msza święta.
Uroczystości będą miały charakter państwowy.
- Wezmą w nich udział rodziny Żołnierzy Niezłomnych, zamordowanych przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa, przedstawiciele najwyższych władz państwowych, samorządowych, instytucji publicznych, wojsko, środowiska kombatanckie i patriotyczne - podała rzecznik katowickiego oddziału IPN Monika Kobylańska.
Wójt Tyrlik dodał, że w uroczystości może wziąć udział prezydent Karol Nawrocki. Wcześniej rzecznik IPN Rafał Kościański informował PAP, że Instytut o to zabiega.
Bogdan Ścibut ze Związku Żołnierzy NSZ okręg Śląsk Cieszyński podał, że na cmentarzu „spoczną doczesne szczątki 60 z ponad stu uczestników walk o niepodległość Polski w latach 1945-1946, zamordowanych przez funkcjonariuszy komunistycznego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego na Śląsku Opolskim we wrześniu 1946 roku oraz straconych z wyroków komunistycznych sądów i poległych w walkach”.
Uroczystość rozpocznie o godzinie 9. wystawienie trumien w kaplicy Matki Boskiej Szkaplerznej na Grapce. W południe odprawiona zostanie na cmentarzu msza święta w intencji żołnierzy NSZ zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”. O godz. 13.45 nastąpi pochówek szczątków żołnierzy.
Budowa miejsca spoczynku podkomendnych Henryka Flamego na cmentarzu w Kamesznicy symbolicznie rozpoczęła się w październiku 2022 roku. Ówczesny prezes IPN Karol Nawrocki odsłonił tablicę będącą kamieniem węgielnym.
Mówił wówczas, że kpt. Flame i jego podkomendni są wzorami postaw w walce o Polskę niepodległą i wolną. Dodał, że nadchodzi czas, by mieli oni „jedno miejsce, w którym polski naród, polskie władze, a także IPN, będą pochylać czoło nad ich pięknymi czynami i życiorysami”. Prace zakończyły się jesienią ubiegłego roku.
Cmentarz przeznaczony jest na 100 indywidualnych grobów. Dominantę stanowi pięciometrowy pomnik w formie ściany, w której wycięty jest profil krzyża – dla żołnierzy, którzy dotychczas go nie mieli. W górnej części prawego skrzydła umieszczony został orzeł wojskowy z 1939 roku, krzyż NSZ oraz motyw ryngrafu należącego do Henryka Flamego. Przez prześwit w formie krzyża od strony drogi widać Baranią Górę i rejon, w którym pod szczytem znajdował się ostatni bunkier zgrupowania „Bartka”.
Nekropolia jest przewidziana jako miejsce spoczynku wszystkich żołnierzy zgrupowania „Bartka”, którzy zginęli w operacji „Lawina”, przeprowadzonej w 1946 roku przez komunistyczne siły bezpieczeństwa. Zgładzono w niej znaczną część oddziału. IPN odnalazł połowę ofiar tej komunistycznej zbrodni. Tylko część z nicj zidentyfikowano.
IPN przypomniał, że zgrupowanie NSZ dowodzone przez kpt. Henryka Flamego „Bartka” było największym oddziałem antykomunistycznym w Beskidach. Operował na terenie Żywiecczyzny i Śląska Cieszyńskiego od maja 1945 roku do września 1946 roku. W szczytowym momencie liczył około 200 żołnierzy. Największa aktywność przypadła na wiosnę 1946 roku, czego ukoronowaniem było zajęcie 3 maja Wisły i urządzenie defilady z udziałem ponad połowy zgrupowania.
Urząd Bezpieczeństwa nie był w stanie zlikwidować oddziału w terenie. Partyzanci mogli liczyć na wsparcie lokalnej ludności. Komuniści zorganizowali prowokację – operację „Lawina” - z wykorzystaniem podstawionych agentów. Funkcjonariusze UB podający się za oficerów NSZ przedstawili „Bartkowi” plan ewakuowania oddziału na Zachód.
Około 100 żołnierzy NSZ zostało we wrześniu 1946 roku przewiezionych na Opolszczyznę, gdzie w trzech przygotowanych miejscach zostali zamordowani.
Sam „Bartek” został zastrzelony 1 grudnia 1947 roku przez milicjanta w Zabrzegu. (PAP)
szf/ dki/
