Modlitwa przy płaszczanicy. Fot. /PAP Zdzisław Lenkiewicz
W tym roku 10 kwietnia prawosławni obchodzą uroczystość Wielkiego Piątku. Tego dnia nie jest sprawowana liturgia eucharystyczna. Cerkiew wspomina cierpienie, śmierć i złożenie Jezusa do grobu. Wczesnym popołudniem odbywają się procesje, nabożeństwa i adoracja Grobu Pańskiego.
We wschodniej tradycji Grób Pański symbolizuje płaszczanica (lub w innej pisowni: płaszczenica), czyli wynoszony uroczyście na środek świątyni całun z ikoną przedstawiającą Chrystusa złożonego w grobie.
Płaszczanica leży na tzw. świętym prestole (stoliku), a wierni oddają jej cześć, kłaniając się i całując ikonę. W Kościele wschodnim nie praktykuje się umieszczania przy Grobie Pańskim elementów świeckich. Pojawiają się jedynie świece i kwiaty.
Adoracja w cerkwiach potrwa całą noc z piątku na sobotę. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa wierni zostawali na nocnych modlitwach przy płaszczanicy, a wczesnym rankiem, by nie odchodzili do domów, duchowni rozdawali im chleb i wino, aby mogli zaspokoić głód.
W Wielki Piątek wiernych obowiązuje ścisły post. Zaleca się nawet zupełne powstrzymywanie się od posiłków aż do wieczora albo przynajmniej do zakończenia uroczystości z adoracją płaszczanicy.
W niektórych prawosławnych rodzinach, gdzie post jest ściśle przestrzegany, kolacja w Wielki Czwartek była ostatnim większym posiłkiem aż do wielkanocnego śniadania, spożywanego wczesnym rankiem w niedzielę, czyli po powrocie z nocnych uroczystości.
Tegoroczna Wielkanoc chrześcijan różnych obrządków nie wypada w tym samym terminie; prawosławni świętują tydzień po katolikach. Różnica wynika nie tylko z używania innych kalendarzy, ale też z nieco innego sposobu wyliczania daty tego święta. Dlatego często Wielkanoc prawosławnych wypada później, niż katolików, a różnica może być nawet pięciotygodniowa – tak było np. dwa lata temu.
W 2022 i w 2023 r. różnica była - jak w tym roku - tygodniowa, ale np. w 2021 r. – czterotygodniowa. Wielkanoc w tym samym terminie wypadła przed rokiem, a wcześniej w 2017, 2014 czy 2011 roku.
Prawosławie jest drugim co do liczby wiernych wyznaniem w Polsce. Hierarchowie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego liczbę wiernych w kraju szacują na 450-500 tys. W Narodowym Spisie Powszechnym przeprowadzonym w 2021 r. przynależność do tego Kościoła w Polsce zadeklarowało (pytanie o wyznanie było dobrowolne, można było odmówić odpowiedzi na nie) niecałe 151,7 tys. osób.
W tym samym terminie co prawosławni Wielkanoc obchodzą również staroobrzędowcy. Społeczność ta stanowi odłam Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej i jest jedną z najmniejszych w Polsce grup religijnych. W XVIII wieku jej przedstawiciele dotarli do naszego kraju i założyli kilkanaście wsi na Suwalszczyźnie.
Wielkanocy w tym samym terminie co prawosławni i staroobrzędowcy nie obchodzą już grekokatolicy, którzy obecnie stosują kalendarz z terminami świąt, przyjęty przez Kościół katolicki. (PAP)
rof/ mark/
