Kultura i sztuka w okresie międzywojennym

20.03.2017 aktualizacja 25.07.2018

2017 – Rok Josepha Conrada

03.12.1857 Joseph Conrad. Źródło: Wikimedia Commons. Fot. George Charles Beresford Joseph Conrad. Źródło: Wikimedia Commons. Fot. George Charles Beresford

Z okazji przypadającej 3 grudnia 2017 r. 160. rocznicy urodzin autora "Jądra ciemności" Sejm RP ustanowił rok 2017 Rokiem Josepha Conrada. W uchwale podkreślono, że w swoich powieściach Conrad "pokazał wizję Europy bez granic, wyrażał europejskiego ducha polskości, oraz uczynił polskość dobrem powszechnym". Conrad-Korzeniowski - właśc. Józef Teodor Konrad Korzeniowski - był synem polskich patriotów, zesłańców syberyjskich, pisarzem zasłużonym dla kultury polskiej i światowej - stwierdzono w uchwale. Podkreślono, że dzięki swojemu dorobkowi literackiemu "zajmuje niekwestionowaną pozycję klasyka literatury nowoczesnej, który zmienił oblicze prozy powieściowej".

Ustanowienie roku 2017 Rokiem Josepha Conrada-Korzeniowskiego jest formą uczczenia autora takich powieści jak m.in. "Jądro ciemności", "Lord Jim", "Smuga cienia" czy "Tajny agent". "Świadomość polskiego pochodzenia wielkiego pisarza nie jest powszechne ani w naszym kraju, ani tym bardziej w Wielkiej Brytanii. W świadomości znacznej części odbiorców w kraju (i niemal wszystkich za granicą) Conrad to pisarz brytyjski, co jest o tyle zrozumiałe, że pisał po angielsku i wywarł ogromny wpływ na kulturę anglosaską. Tymczasem Conrad, pomimo iż opuścił ojczyznę w wielu 17 lat, uważał się za Polaka i wspierał polskie dążenia niepodległościowe. Wpływał też znacząco na naszą kulturę współczesną" - przypomina Instytut Książki.

Joseph Conrad, właśc. Józef Teodor Konrad Korzeniowski herbu Nałęcz, urodził się 3 grudnia 1857 roku w Berdyczowie. Jego ojciec, Apollo Korzeniowski, był poetą, który za działalność w przygotowującej powstanie partii Czerwonych został zesłany na Syberię. Matka Konrada - Ewa - postanowiła wyjechać na zesłanie wraz z mężem, zabierając ze sobą malutkie dziecko. Nędza zesłańczego życia zabiła najpierw ją, a potem jej męża. W wieku 8 lat Konrad Korzeniowski dostał się pod opiekę swego wuja - Tadeusza Bobrowskiego. 

Młody człowiek próbował nauki w kilku szkołach - w Krakowie i we Lwowie, ale nigdzie nie odniósł większych sukcesów. Zamykało to przed nim drogę kariery w monarchii Austro-Węgierskiej, nie mógł także osiedlić się ani nawet pojawić w Rosji. Jako synowi zesłańców i poddanemu cara groził mu natychmiastowy pobór do rosyjskiego wojska na wiele lat. Ta groźba, która wisiała nad Korzeniowskim wiele lat, spowodowała, że tak usilnie starał się potem o obywatelstwo brytyjskie.

W wieku 17 lat Conrad rozpoczął karierę w marynarce, najpierw francuskiej, potem brytyjskiej. W wieku 20 lat Korzeniowski zaczął uczyć się angielskiego, w którym potem miał tworzyć. W Polsce najbardziej znaną powieścią Conrada jest "Lord Jim"- książka o oficerze marynarki, który w chwili zagrożenia opuścił powierzony sobie statek i pasażerów. Ważne miejsce w literaturze światowej zajmuje też "Jądro ciemności" - mroczna opowieść o porażce "misji cywilizacyjnej" białego człowieka. Oprócz nich jako inne znane powieści Conrada można wymienić "Nostromo" oraz powieści polityczne "Tajny agent" i "W oczach Zachodu".

W 1914 r. Korzeniowski przyjechał do Polski. Po powrocie do Wielkiej Brytanii już nigdy nie odwiedził ojczyzny.

Joseph Conrad tworzył na przełomie XIX i XX wieku, w jego utworach można dostrzec zarówno cechy romantyczne, jak i pozytywistyczne. Psychologiczno-moralna problematyka twórczości Conrada wpisuje jego pisarstwo do kanonu literatury światowej. 

Józef Korzeniowski zmarł 3 sierpnia 1924 roku na atak serca. Został pochowany w Canterbury.

W Polsce prozę Conrada na deskach teatru kilkakrotnie wystawił reżyser Teatru Powszechnego Zygmunt Huebner. Z kolei jedną z najsłynniejszych europejskich adaptacji filmowych dzieł Conrada jest "Czas Apokalipsy" z 1979 roku w reż. Francisa Coppoli oparty na fabule "Jądra ciemności". (PAP)

aszw/ aleb/

Kalendarium

1857

3 grudnia

W Berdyczowie na Ukrainie urodził się Józef Teodor Konrad Korzeniowski.

1861

Aresztowanie ojca przyszłego pisarza Apollona Korzeniowskiego za działalność konspiracyjną. Zesłanie wraz z rodziną do Wołogdy na północny wschód od Moskwy.

1863

styczeń

Złagodzenie wyroku, przenosiny rodziny do Czernichowa na Ukrainie.

1865

18 kwietnia

Śmierć matki przyszłego pisarza, Ewy z Bobrowskich.

1867

Powrót Apollona i Józefa Korzeniowskich z zesłania. Wyjazd do Galicji, osiedlenie się w Krakowie.

1869  

23 maja

Umiera Apollo Korzeniowski. Opiekę nad Józefem przejmuje brat jego matki, Tadeusz Bobrowski.

1871  

Józef Korzeniowski stwierdza, że pragnie zostać marynarzem.

1873  

Nauka w lwowskim gimnazjum.

1874

Wyjazd Józefa Korzeniowskiego do Marsylii, praca na francuskich statkach handlowych. Pierwsza dalekomorska podróż na Martynikę na Morzu Karaibskim.

1876

Rejs na Martynikę, podczas którego Korzeniowski poznał korsykańskiego marynarza, który stał się dla niego pierwowzorem tytułowego bohatera powieści „Nostromo. Opowieść z wybrzeża”.

1877

Rezygnacja ze służby na francuskich statkach z powodu braku zgody władz rosyjskich. Początek pracy na statkach brytyjskich.

1878/1879

 Rejs do Australii na statku „Duke of Sutherland”.

1880

Ukończenie kursu pozwalającego na pełnienie funkcji drugiego oficera.

1881

Służba na statku „Palestine”, którą Conrad inspirował się, pisząc nowelę „Młodość” (opublikowanej w 1898 r.).

1884  

Służba na statku „Narcissus”, którą Conrad inspirował się, pisząc pierwszą morską powieść „Murzyn z załogi Narcyza” (1897 r.).

1886  

Uzyskanie stopnia kapitana i obywatelstwa Wielkiej Brytanii.

1887-1888  

Służba na statkach na morzach Dalekiego Wschodu. Okres ten stał się Conrada inspiracją podczas pisania „Szaleństwa Almayera” (1895), „Wyrzutka” (1896) i „Ocalenia” (1920).

1888

Pobyt w Domu Marynarza w Singapurze – inspiracja do „Smugi cienia” (1917). Rejsy jako kapitan na żaglowcu „Otago”.

1890  

Krótka podróż do Polski.

Wyjazd do Konga Belgijskiego. Okres uwieczniony w jednej z najsłynniejszych powieści Conrada „Jądro ciemności” (opublikowanej w odcinkach w 1899 r., jako książka w 1902 r.).

1894  

Z powodu kłopotów zdrowotnych Conrad rezygnuje z dalszej pracy na statkach handlowych.

1895  

Ukazanie się pierwszej powieści Conrada – „Szaleństwo Almayera”.

1896  

24 marca

Ślub z Jessie George.

1898  

Narodziny syna Borysa.

1900

Ukazuje się powieść „Lord Jim”.

1906  

Narodziny syna Johna.

1907  

Ukazuje się powieść „Jądro ciemności”.

1911

Ukazuje się powieść „W oczach Zachodu”.

1913  

Ukazują się powieść „Los” oraz tom opowiadań „Między lądem a morzem”.

1914  

Rodzina Conradów spędza wakacje w Galicji, między innymi w domu kuzynki pisarza Anieli Zagórskiej w Zakopanem, znanej później tłumaczki jego dzieł na język polski.

1917

Ukazuje się powieść „Smuga cienia”.

1920

Poparcie dla pomysłu pożyczki dla Polski walczącej z bolszewikami.

1924

Wspólnie ze swoim przyjacielem Fordem Madoxem Fordem Conrad publikuje opowiadanie „Charakter przestępstwa”.

1924

3 sierpnia

Śmierć pisarza w Bishopsbourne.

 

Michał Szukała (PAP)

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL