Muzeum Powstania Poznańskiego - Czerwiec 1956. Fot. PAP/Jakub Kaczmarczyk
Władze Poznania wystąpią do Samorządu Województwa Wielkopolskiego z wnioskiem o przekazanie Muzeum Powstania Poznańskiego – Czerwiec 1956. Instytucja była częścią Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości (WMN), od początku 2026 roku działa jako samodzielna placówka.
W 2026 roku przypada 70. rocznica Czerwca – jednego z pierwszych wystąpień przeciw komunistycznemu reżimowi w powojennym bloku wschodnim.
Poznański Czerwiec 1956
Do końca 2025 roku muzeum działało jako oddział Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości (WMN). W listopadzie sejmik województwa wielkopolskiego zdecydował o jego wyodrębnieniu. Od 1 stycznia jest samodzielną instytucją kultury, której organizatorem jest Samorząd Województwa Wielkopolskiego.
Justyna Makowska, dyrektorka wydziału kultury w poznańskim magistracie, podkreśliła we wtorek podczas sesji, że obecny, jubileuszowy rok 70-lecia Czerwca „jest jak najbardziej właściwy do tego, żeby Muzeum Powstania Poznańskiego – Czerwiec 1956 trafiło w strukturę organizacyjną miasta, żeby stała się instytucją miejską”.
W marcu podczas sesji radni mają decydować o budżecie dla Muzeum Czerwca. Przygotowywany jest też program działania muzeum.
„Na sesji sejmiku zostanie podjęta uchwała o przekazaniu instytucji. Wówczas będziemy mogli przystąpić do podpisania umowy pomiędzy prezydentem miasta a marszałkiem województwa wielkopolskiego. Chcielibyśmy wszelkie te działania domknąć w kwietniu, czyli jeszcze przed oficjalnymi obchodami” – powiedziała Makowska.
W uzasadnieniu przyjętej uchwały wskazano, że muzeum prezentuje „niezwykle istotny dla tożsamości Poznania fragment historii; przybliża zwiedzającym dzieje Poznańskiego Czerwca, ze szczególnym uwzględnieniem losów uczestników powstania oraz osób zaangażowanych w utrwalanie pamięci o powstaniu, a także historii okresu PRL i organizacji opozycyjnych działających w Wielkopolsce”. Muzeum stanowi też ważne świadectwo pamięci o przełomowym roku 1956., który odegrał istotną rolę w kształtowaniu świadomości społecznej i postaw obywatelskich.
W 2024 roku Sejmik Województwa Wielkopolskiego, decydując się na podział WMN i wyodrębnienie Muzeum Czerwca, wskazał, że instytucja ta – zgodnie z jej profilem tematycznym oraz oczekiwaniami społecznymi — powinna być prowadzona przez miasto Poznań.
W 2022, Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, wraz z Muzeum Czerwca, zostało przekazane przez władze Poznania samorządowi województwa wielkopolskiego. Miało to związek z planowaną budową nowej siedziby innego z oddziałów WMN – Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919. Już wówczas zarówno władze miasta, jak i regionu przyznawały, że Muzeum Czerwca docelowo powinno wrócić pod zarząd miasta.
Muzeum w obecnej formie zostało oficjalnie otwarte w 2007 roku, na powierzchni ok. 500 mkw. Ekspozycja ma charakter narracyjny i multimedialny; przedstawia historię pierwszego masowego wystąpienia robotniczego w czasach PRL. W zajmowanych przez muzeum salach urządzono m.in. fragment „ulicy Wolności” z makietami czołgu i tramwaju, wnętrze typowego poznańskiego mieszkania z lat 50., miejsce pracy w fabryce, salę prezydialną KW PZPR oraz salę przesłuchań i celę w urzędzie bezpieczeństwa.
Na ekspozycję, poza eksponatami z epoki, rekwizytami oraz pamiątkami po ofiarach i uczestnikach Czerwca, składają się także nagrania dźwiękowe i filmowe, dokumenty, relacje oraz fotografie.
Muzeum zlokalizowane jest w rejonie historycznych wydarzeń Poznańskiego Czerwca, w pobliżu Poznańskich Krzyży, w przyziemiu Zamku. W gmachu dawnej siedziby cesarza Wilhelma II, obecnego Centrum Kultury Zamek, w 1956 roku mieściła się Miejska Rada Narodowa; obok znajdował się budynek Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.
Protest poznańskich robotników, który rozpoczął się 28 czerwca 1956 r., był jednym z najważniejszych wydarzeń w powojennej historii Polski. Robotnicy podjęli strajk generalny i zorganizowali demonstrację uliczną, krwawo stłumioną przez milicję i wojsko. Zginęło wówczas 58 osób. (PAP)
rpo/ dki/
