Uroczystości pod pomnikiem ofiar terroru (pomnikiem dziesięciu rąk) w Rzeszowie w 2024 r. Fot. IPN Rzeszów
Rzeszów uczci pamięć ofiar niemieckiej zbrodni sprzed 82 lat. Gra miejska dla młodzieży i uroczysty apel przy „Pomniku dziesięciu rąk” przypomną o tragicznej egzekucji zakładników, którzy zginęli w odwecie za akcję polskiego podziemia.
Tragedia rozegrała się 11 lutego 1944 roku u zbiegu ulic Sienkiewicza i Partyzantów. W odpowiedzi na rozbrojenie żołnierza Luftwaffe z jednostki stacjonującej w parku dworskim Jędrzejowiczów, pluton Schutzpolizei dokonał pokazowej egzekucji więźniów przywiezionych z rzeszowskiego Zamku. Z relacji świadków wynika, że egzekucja miała brutalny przebieg, a ofiary do końca zachowały patriotyczną postawę.
- Jeden z nich miał głowę roztrzaskaną kolbą karabinu. Przed śmiercią miał wykrzyczeć słowa: „Jeszcze Polska nie zginęła” – przypomina Katarzyna Gajda-Bator z rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.
Ciała zamordowanych przez dwa dni leżały w przydrożnym rowie, po czym Niemcy nakazali ich pochówek na żydowskim kirkucie. We wrześniu 1944 roku ofiary ekshumowano i przeniesiono do wspólnej mogiły na cmentarzu Pobitno.
Zidentyfikowano wszystkich dziesięciu zamordowanych. Śmierć ponieśli: Stanisław Augustyn, Stanisław Biesiadecki, Teodor Budzisz, Henryk Chmielarski, Bolesław Kotela, Józef Posłuszny, Zygmunt Sanecznik, Bolesław Stanek, Leopold Śliwa oraz Bogusław Zieliński. Ich pamięć czci monument autorstwa Jana Robaka, wzniesiony w 1947 roku z inicjatywy lokalnych kolejarzy.
Tegoroczne obchody rozpoczną się we wtorek, 10 lutego, o godz.10.50. To właśnie wtedy wystartuje gra miejska „Wojna w Rzeszowie” zorganizowana przez IPN, w której udział wezmą uczniowie szkół podstawowych nr 19 i 29. Młodzież pod opieką nauczycieli będzie przemierzać osiedle Tysiąclecia, odwiedzając punkty historyczne, gdzie eksperci IPN opowiedzą m.in. o zamachu na hitlerowskich funkcjonariuszy Pottebauma i Flaschke, realiach więzienia na Zamku oraz o słynnym niedźwiedziu Wojtku, którego historia również splata się z Rzeszowem.
Główne uroczystości rocznicowe odbędą się w środę, 11 lutego, dokładnie o godzinie 12:00 przed pomnikiem upamiętniającym ofiary. Oficjalną ceremonię rozpocznie hymn państwowy, po którym nastąpi przedstawienie rysu historycznego, apel pamięci oraz salwa honorowa. Wydarzenie zwieńczy złożenie wieńców przez przedstawicieli władz i mieszkańców. (PAP)
al/ dki/
