Artykuły historyczne

Kazimierz Leski. Superszpieg, fałszywy generał

Jest postacią tak barwną, że aż trudno wyobrazić  sobie, by istniał naprawdę. Nazywa się go polskim Jamesem Bondem, być może był protoplastą postaci Hansa Klossa; jest bohaterem serii komiksów i filmu fabularnego. W czasie II wojny światowej przeistoczył się w niemieckiego generała, podróżował w mundurze po całej Europie i wykradł tajne plany. Podobnie jak z historiami innych szpiegów wielu informacji o nim nie sposób zweryfikować i trzeba się oprzeć na jego własnych wspomnieniach.

30 lat temu Polacy po raz pierwszy w III RP zagłosowali w wyborach samorządowych

30 lat temu, 27 maja 1990 r., odbyły się w Polsce pierwsze od kilkudziesięciu lat wybory samorządowe. Były to zarazem pierwsze w III RP w pełni wolne wybory. Przywrócenie samorządności wspólnot lokalnych uznawane jest za jedną z najważniejszych reform okresu transformacji ustrojowej.

75 lat temu AK uwolniła ponad 500 więźniów z więzienia w Rembertowie

Żołnierze niepodległościowego podziemia przeprowadzili wiele spektakularnych i zakończonych sukcesem operacji przeciwko ukorzeniającej się brutalnie pod koniec i tuż po wojnie władzy ludowej. Samych tylko udanych akcji odbijania więźniów z różnych miejsc było ok. 100. Ale niewiele było tak brawurowych, jak rozbicie obozu NKWD w Rembertowie. Trwająca ok. 30 minut akcja pozwoliła na uwolnienie ok. 500 więźniów.

Ks. Sylwester Zych. Kronika zapowiedzianej śmierci

Trudno znaleźć kogoś, kto przez siedem lat żył, jak ks. Zych, w oczekiwaniu nadchodzącej zemsty.

65 lat temu zawarto Układ Warszawski

65 lat temu, 14 maja 1955 r., Związek Sowiecki i jego państwa satelickie zawarły formalny sojusz polityczno-wojskowy nazywany Układem Warszawskim. Jednym z jego najważniejszych celów było przygotowanie się do ewentualnej agresji na Zachód.

130 lat temu urodził się Michał Grażyński

130 lat temu, 12 maja 1890 r., urodził się Michał Grażyński, wojewoda śląski, działacz polityczny, harcerski i społeczny, uczestnik II i III Powstania Śląskiego. Był jednym z najważniejszych rzeczników idei ściślejszego połączenia Górnego Śląska i jego mieszkańców z resztą Polski.

75 lat temu zakończyła się II wojna światowa w Europie

75 lat temu, 8 maja 1945 r., zakończyła się II wojna światowa w Europie. Akt kapitulacji Niemiec oznaczał koniec sześcioletnich zmagań. Nie oznaczał jednak uwolnienia kontynentu spod panowania autorytaryzmu. Europa Środkowa na pół wieku znalazła się pod kontrolą ZSRS.

30 lat temu odbył się kongres jedności ugrupowań ludowych

30 lat temu, 5 maja 1990 r., odbył się kongres jedności ugrupowań ludowych, który doprowadził do powstania zjednoczonego PSL. Transformacja ZSL i innych stronnictw ludowych w Polskie Stronnictwo Ludowe była jedyną po 1989 r. udaną próbą nawiązania do tradycji przedwojennych.

75 lat temu wyzwolony został niemiecki kompleks obozów KL Mauthausen-Gusen

75 lat temu, 5 maja 1945 r., wojska amerykańskie wyzwoliły niemiecki obóz koncentracyjny Mauthausen-Gusen – miejsce zagłady m.in. ok. 30 tys. Polaków. Kompleks na terenie Austrii był jednym z najstraszniejszych elementów niemieckiej machiny śmierci.

120 lat temu urodził się Aleksander Wat

120 lat temu, 1 maja 1900 r., urodził się Aleksander Wat, jeden z najbardziej oryginalnych polskich pisarzy XX wieku, współtwórca polskiego futuryzmu, obserwator sowieckiego totalitaryzmu, w młodości zafascynowany komunizmem. Jego spisane rozmowy z Czesławem Miłoszem są uważane za bezcenne źródło historyczne.